Włókniak ceglasty
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | grzyby | ||
Typ | podstawczaki | ||
Klasa | pieczarniaki | ||
Rząd | pieczarkowce | ||
Rodzina | strzępiakowate | ||
Rodzaj | włókniak | ||
Gatunek | włókniak ceglasty | ||
Nazwa systematyczna | |||
Inosperma erubescens (A. Blytt) Matheny & Esteve-Rav. Mycologia: 10.1080/00275514.2019.1668906, 20 (2019) | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/2010-05-27_Inocybe_erubescens.jpg/240px-2010-05-27_Inocybe_erubescens.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/Inocybe_erubescens_MS4_%281%29.jpg/240px-Inocybe_erubescens_MS4_%281%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Inocybe_erubescens_MS4_%282%29.jpg/240px-Inocybe_erubescens_MS4_%282%29.jpg)
Włókniak ceglasty, strzępiak ceglasty (Inosperma erubescens (A. Blytt) Matheny & Esteve-Rav.) – gatunek grzybów z rodziny strzępiakowatych (Inocybaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Inosperma, Inocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Synonimy naukowe[2]:
- Inocybe erubescens A. Blytt 1905
- Inocybe patouillardii Bres. 1905
- Inocybe trinii var. rubescens Pat. 1888
Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r, wcześniej w polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako włókniak ceglasty[3]. Po przeniesieniu do rodzaju Inosperma wszystkie te nazwy stały się niespójne z nazwą naukową. W 2021 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym zarekomendowała nazwę włókniak ceglasty[4].
Morfologia
- Kapelusz
Średnica 3–9 cm, kształt stożkowato wypukły. Brzeg cienki, u młodych owocników podwinięty, u starszych prosty i promieniście popękany. Powierzchnia gładka, jedwabista i sucha, bez łuseczek, ale pokryta delikatnymi włókienkami. U młodych owocników jest biała lub bladokremowa, szybko jednak staje się ceglasta, a nawet cynobrowoczerwona, zwłaszcza na środku kapelusza. Brzegi są jaśniejsze[5].
- Blaszki
Szerokie, cienkie, dość gęste, przy trzonie zatokowato wycięte lub wolne. Początkowo są białawe, potem ciemnooliwkowo-rdzawe. Uciśnięte czerwienieją. Ostrza nierówne, oszronione[5].
- Trzon
Wysokość 5–20 cm, grubość 0,8–2 cm, walcowaty, pełny, bez bulwy w podstawie, lub co najwyżej z niewielką bulwką. Powierzchnia pokryta białawymi, różowymi lub cynobrowymi włókienkami, szczyt oszroniony[5].
W kapeluszu biały, w trzonie silnie różowiejący. Ma przyjemny, owocowy zapach i łagodny smak[5].
- Cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników ochrowobrązowy. Zarodniki, owalno-fasolkowate, czasami nieregularne, o rozmiarach 9–12 (14,5) × 5–8 μm. Brzeżne strzępki są cienkościenne, cylindryczne lub maczugowate, o rozmiarach 30–60 × 7–10 μm i tworzą pęczki na ostrzu blaszek[5].
Występowanie
Notowany jest tylko w Europie[6], W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski opisano wiele jego stanowisk[3]. Jest częsty[7].
Rośnie od końca maja do początku października[8], w lasach, parkach miejskich, zaroślach, na ziemi, zwłaszcza pod drzewami liściastymi – bukami, dębami i lipami, ale także pod sosną[3].
Znaczenie
Grzyb mikoryzowy[3]. Grzyb toksyczny dla człowieka, powodujący nawet zatrucia śmiertelne[8]. Zawiera dużą ilość muskaryny. Jest niebezpieczny dla grzybiarzy, którzy mogą pomylić go z gęśnicą wiosenną[7].
Gatunki podobne
- strzępiak czerwieniejący (Inocybe godeyi). Ma trzon z wyraźną bulwą[5]
- bardziej brązowe okazy s. ceglastego mogą być podobne do strzępiaka porysowanego (Inocybe rimosa), ale ten na kapeluszu nie ma nawet śladu czerwonawej barwy[5]
- gęśnica wiosenna (Calocybe gambosa). Najbardziej podobne są młode owocniki. Starsze różnią się wyraźnie barwą blaszek[7]
Przypisy
- ↑ a b Index Fungorum. [dostęp 2020-03-04]. (ang.).
- ↑ Species Fungorum. [dostęp 2020-03-04]. (ang.).
- ↑ a b c d Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ Rekomendacja nr 2/2021 Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online] [dostęp 2021-07-19] .
- ↑ a b c d e f g Andrzej. Nespiak: Grzyby. Tom XIX. Strzępiak (Inocybe). Warszawa – Kraków: PWN, 1990. ISBN 83-01-08749-8.
- ↑ Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
- ↑ a b c Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.
- ↑ a b Aurel Dermek: Grzyby. 1981. ISBN 83-217-2357-8.