Władysław Jaszczołt
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 11 listopada 1883 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 20 luty 1962 | ||
Wojewoda łódzki | |||
Okres | od lipiec 1926 | ||
Poprzednik | Ludwik Darowski | ||
Następca | Aleksander Hauke-Nowak | ||
Wojewoda wileński | |||
Okres | od 16 lutego 1933 | ||
Poprzednik | Zygmunt Beczkowicz | ||
Następca | |||
Minister opieki społecznej | |||
Okres | od 13 października 1935 | ||
Okres | |||
Poprzednik | |||
Następca | |||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/XX_-_lecie_1_pal_w_Wilnie_-_trybuna_honorowa_NAC_1-W-1485-1.jpg/240px-XX_-_lecie_1_pal_w_Wilnie_-_trybuna_honorowa_NAC_1-W-1485-1.jpg)
drugi z lewej– Władysław Jaszczołt
Władysław Jaszczołt (ur. 11 listopada 1883 w Brześciu nad Bugiem[1], zm. w 20 lutego 1962[2] w Londynie[3]) – polski prawnik, polityk, działacz państwowy II Rzeczypospolitej.
Życiorys
Był synem Bolesława inżyniera miejskiego i pianistki Heleny z Kosteckich[4]. Ukończył progimnazjum w Brześciu, a następnie gimnazjum ukończył w Siedlcach[1]. Działał w młodzieżowych organizacjach patriotycznych. Studiował na rosyjskim Uniwersytecie Warszawskim[1]. W czasie rewolucji 1905 roku został relegowany z uczelni za udział w strajku szkolnym[1]. Przeniósł do Krakowa i wstąpił na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego w Galicji. Następnie w 1906 r. zamieszkał w Moskwie i tam pięć lat później ukończył prawo na Uniwersytecie Moskiewskim[1], zdając egzaminy końcowe w więziennej celi, gdzie go wówczas przetrzymywano za działalność o charakterze patriotycznym wśród Polonii[4]. Po studiach osiedlił się w Wilnie, gdzie odbył praktyki w adwokaturze, oraz w Wileńskim Banku Ziemiańskim[1]. Pod koniec 1917 r. przyjął propozycję objęcia stanowiska podprokuratora w sądzie okręgowym w Siedlcach[1].Na krótko przed końcem I wojny światowej został przeniesiony na analogiczne stanowisko do sądu okręgowego w Warszawie[1].
W latach 1917–1918 był współorganizatorem Towarzystwa Obrony Kresów Wschodnich. Działał na Wileńszczyźnie, ale utrzymywał kontakty także z polskimi organizacjami w Kownie i Suwałkach.
Po wybuchu wielkiej należał też m.in. do Towarzystwa Niesienia Pomocy Jeńcom Słowianom oraz do Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny[4].
II Rzeczpospolita
Jaszczołt wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej jako ochotnik[1], biorąc udział w kluczowej fazie kampanii 1920 r[4]. W kolejnych miesiącach został skierowany do Szkoły Podchorążych w Warszawie, by po demobilizacji powrócić do pracy w sądownictwie. W drugiej połowie grudnia 1922 r., po utworzeniu rządu Władysława Sikorskiego przyjął propozycję przejścia do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych II RP, gdzie w latacha 1922–1924 był naczelnikiem Wydziału Bezpieczeństwa , zaś od 1924 do 1926 roku dyrektorem departamentu Departamentu Bezpieczeństwa Publicznego i Prasy[1][4].
Przed przewrotem majowym nie angażował się w bieżące życie polityczne[4]. W maju 1926 r. zachował lojalność wobec legalnych władz. Pomimo to otrzymał nominację na stanowisko wojewody łódzkiego. Piastował ten urząd od 12.07.1926 r. do 31.01.1933 r. W tym okresie została przeprowadzona gruntowna reorganizacja urzędu wojewódzkiego. Przeciwnicy polityczni niejednokrotnie zarzucali Jaszczołtowi, że jest tylko biernym wykonawcą rozkazów z Warszawy, a duża część jego aktywności na rzecz warstw pracujących to działania pozorowane[4].
Po zakończeniu urzędowania w Łodzi przeniósł do Wilna, gdzie 16 lutego 1933 r. został wojewodą wileńskim. Starał się doprowadzić do wzmocnienia pozycji gospodarczej Wileńszczyzny, zwłaszcza poprzez szczególną pieczę nad tymi dziedzinami, dla których istniały w regionie naturalne warunki do rozwoju. W urzędzie wojewódzkim w Wilnie pozostał do jesieni 1935 r., kiedy to po raz kolejny w swoim życiu przeniósł się do Warszawy[4].
Gdy powrócił do stolicy, 13 października 1935 r. został mianowanym ministrem opieki społecznej w rządzie Mariana Zyndram-Kościałkowskiego. Jako szef Ministerstwa Opieki Społecznej musiał się też zmierzyć z narastającą w kraju aktywnością strajkową, której towarzyszyła rosnąca popularność strajków okupacyjnych. Jaszczołt zwracał uwagę, że poza sferą zadań realizowanych przez ministerstwo musi pozostać bardzo skądinąd ważna kwestia przebudowy ustroju rolnego w Polsce i związana z tym potrzeba podnoszenia „poziomu kulturalnego ludności”. W nastawieniu ministra widoczny był nacisk na to, by w ramach resortu skupić się na realizacji zadań najpilniejszych, a przy tym nakreślanych z uwzględnieniem ograniczonych środków budżetowych, którymi dysponowano. Za istotne należy też uznać deklaracje dotyczące konsekwentnej „ochrony pracy, posiadającej własny organ wykonawczy w postaci inspekcji pracy”[4].
15 maja 1936 wraz z dymisją rządu Jaszczołt przestał być ministrem, lecz pełnił obowiązki jeszcze przez jeden dzień[4]. Zastąpił go ustępujący premier Zyndram-Kościałkowski. Były minister odrzucił propozycję objęcia stanowiska wojewody lwowskiego oraz wycofał się z życia politycznego[4]. Został pisarzem hipotecznym w Łodzi.
II wojna światowa
Po wybuchu wojny wyjechał do Wilna. Po agresji ZSRR na Polskę przedostał się wraz z byłym premierem Aleksandrem Prystorem do Kowna, gdzie negocjował z władzami litewskimi możliwości wjazdu obywateli Rzeczypospolitej na terytorium Litwy. W grudniu 1939 r. powrócił do Wilna, pomagając wielu Polakom, którzy usiłowali przedostać się na Zachód[4]. W czerwcu 1941 r. został wraz rodziną został aresztowany przez NKWD i więziony w łagrze na Uralu. Rodzina została wywieziona na Syberię na zesłanie w rejon Barnaułu. Został uwolniony na mocy układu Sikorski-Majski. Następnie wstąpił do Armii Andersa[5], z którą przedostał się do Irany. Zaangażował się tam w działalność piłsudczykowskiego Zespołu Pracy nad Odbudową Polski, zostając nawet przewodniczącym rady głównej tej organizacji. W 1944 r. wyjechał do Libanu, gdzie znalazł schronienie w ośrodku polskim w miejscowości Ghazir. Współtworzył Instytut Bliskiego i Środkowego Wschodu „Reduta”[4].
Dalsze życie
Dwa lata po zakończeniu działań wojennych, przeniósł się do Wielkiej Brytanii. Osiadł w Londynie. Pomimo pogłębiających się kłopotów zdrowotnych uczestniczył w życiu emigracji, należał m.in. do Ligi Niepodległości Polski[4].
Zmarł 20 lutego 1962 r. Został pochowany na South Ealing Cemetery w Londynie (12 CBB)[6].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Gr%C3%B3b_W%C5%82adys%C5%82awa_Jaszczo%C5%82ta.jpg/239px-Gr%C3%B3b_W%C5%82adys%C5%82awa_Jaszczo%C5%82ta.jpg)
Życie prywatne
Miał żonę Wandę i syna Stanisława (ur. ok. 1916), uczeń prywatnego gimnazjum Zimowskiego w Łodzi (1931).
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1927)[7]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (31 grudnia 1923)[8]
- Odznaka Honorowa Polskiego Czerwonego Krzyża I stopnia (1935)[9]
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j StanisławS. Łoza StanisławS. (red.), Czy wiesz kto to jest?, (Przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa: Wyd. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe: na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 297 .
- ↑ Wileńskie Rozmaitości 2001 nr 1 (63) styczeń-luty s. 10.
- ↑ WŁADYSŁAW JASZCZOŁT – „Człowiek Marszałka” w Łodzi.. [dostęp 2020-02-22].
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Premierzy i ministrowie Rzeczypospolitej Polskiej 1918-1939 [online], polona.pl [dostęp 2023-10-05] (pol.).
- ↑ Zbigniew S. Siemaszko, Zbigniew Jaszczołt, Dziennik Polski, Londyn 11 listopada 2010.
- ↑ Opracowanie stanu zachowania grobów rządowych w Wielkiej Brytanii [online], Fundacja "Pomoc Polakom na Wschodzie" im. Jana Olszewskiego [dostęp 2023-04-20] (pol.).
- ↑ M.P. z 1927 r. nr 258, poz. 707 „za zasługi, położone na polu administracji państwowej”.
- ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 25.
- ↑ Polski Czerwony Krzyż. Sprawozdanie za 1935. Warszawa: 1936, s. 11.
Bibliografia
- Kto był kim w II Rzeczypospolitej, pod red. prof. Jacka. M. Majchrowskiego, Warszawa 1994, wyd I ISBN 83-7066-569-1.
- p
- d
- e
|
- p
- d
- e
|
- p
- d
- e
W dniu zaprzysiężenia |
|
---|---|
Późniejsi członkowie rządu |
|
- p
- d
- e
- VIAF: 7615151353544952720002
- PLWABN: 9810684153005606