Władysław Sebyła
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 6 lutego 1902 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | |||
Narodowość | polska | ||
Dziedzina sztuki | poezja | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
| |||
|
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 6 lutego 1902 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 11 kwietnia 1940 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1927–1940 |
Siły zbrojne |
|
Jednostki | 13 Pułk Piechoty |
Stanowiska | dowódca plutonu |
Główne wojny i bitwy |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Sabina_Seby%C5%82a_grave.jpg/240px-Sabina_Seby%C5%82a_grave.jpg)
Władysław Sebyła (ur. 6 lutego 1902 w Kłobucku, zm. 11 kwietnia 1940 w Charkowie) – polski poeta, podporucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Urodził się 6 lutego 1902 roku w Kłobucku k. Częstochowy jako syn Henryki (z d. Radłowska) i Michała, działacza niepodległościowego oraz nauczyciela i kierownika szkoły w Kłobucku[1]. W wieku trzech lat stracił matkę, a w 1910 roku rodzina, w tym nowa żona ojca, wyprowadziła się z Kłobucka do Zagłębia Dąbrowskiego[2], gdzie ojciec poety otrzymał pracę nauczyciela[1]. Wiersze zaczął pisać w wieku ośmiu lat, oprócz tego malował, grał na skrzypcach i fortepianie oraz komponował[2].
Ukończył szkołę podstawową w Będzinie[2], a następnie rozpoczął naukę w Szkole Realnej w Sosnowcu, zaś po jej likwidacji w I Ośmioklasowym Gimnazjum Męskim Towarzystwa Szkół Średnich w Sosnowcu. W czasie nauki w szkole nadal pisał wiersze, ale ukrywał ten fakt przed innymi uczniami[1].
Walczył w I powstaniu śląskim. Żeby zaciągnąć się do oddziału zafałszował datę urodzenia o dwa lata. Po zakończeniu walk wrócił do gimnazjum, które ukończył w 1921 roku i za namową ojca podjął studia na Politechnice Warszawskiej, ale po jednym roku przeniósł się na studia polonistyczne na Wydziale Filologii Uniwersytetu Warszawskiego, uczestniczył też w wykładach z historii malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych[1].
Od 1927 był członkiem grupy literackiej Kwadryga. W latach 1929–1931 redaktor i współwydawca pisma „Kwadryga”. Od 1932 roku był współpracownikiem dwutygodnika „Zet”[1]. Debiutował cyklem wierszy pt. Modlitwa (1927)[3].
W 1928 ukończył Batalion Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 5 w Łobzowie. 9 września 1928 roku ożenił się w Kościele Mariackim w Krakowie z Sabiną Marią Krawczyńską, rok później urodził się jego jedyny syn. W 1929 roku odbył służbę wojskową, a następnie powrócił do Warszawy, gdzie ponownie zaangażował się w życie literackie. W styczniu 1931 roku, podobnie jak wiele znanych osobistości, podpisał protest przeciw procesowi brzeskiemu[1].
1 stycznia 1931 został mianowany do stopnia podporucznika ze starszeństwem. Został przydzielony do 13 Pułku Piechoty. Odbywał ćwiczenia rezerwy w 1932, 1934, 1936 jako dowódca plutonu.
W roku 1935 poeta podjął pracę w Polskim Radiu, gdzie co drugi tydzień prowadził kwadrans literacki[1]. W lipcu 1937 roku Władysław Sebyła omawiał na antenie radiowej tomik wierszy Na cmentarzu biły dzwony. Śpiewy demoniczne Stanisława Szwajcera, nazywając je grafomańskim. Szwajcer, aplikant sądowy, poczuł się dotknięty krytyką i pozwał Sebyłę do sądu, który uznał poetę winnym i skazał na dwa tygodnie aresztu w zawieszeniu, 50 złotych grzywny i 100 złotych pokutnego. Sąd wydał wyrok mimo opinii biegłego, krytyka literackiego Karola Wiktora Zawodzińskiego, który uznał, że granice krytyki nie zostały przekroczone[1].
Wobec zagrożenia konfliktem, w 1939 został zmobilizowany, a po wybuchu II wojny światowej walczył w kampanii wrześniowej. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 i wkroczeniu do Lwowa, został aresztowany przez sowietów. Był przetrzymywany w obozie starobielskim[1]. W 1940 wraz z jeńcami osadzonymi w Starobielsku został przewieziony do Charkowa i 11 kwietnia 1940 rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Charkowie oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 (część zbrodni katyńskiej). Zamordowani jeńcy są pochowani na cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie w Piatichatkach[2].
Po wojnie niewiele o nim pisano i nie wydawano jego wierszy aż do 1956 roku, gdy opublikowano „Poezje wybrane”[1].
W 2007 pośmiertnie awansowany do stopnia porucznika[4].
Twórczość
Zadebiutował w 1927 zbiorem wierszy pt. Modlitwa[3]. Pisał wiersze m.in. o tematyce pacyfistycznej i antywojennej, np. wiersz Żołnierz nieznany i 4 wiersze o wojnie[2]. Jego twórczość charakteryzowała się przedstawianiem pesymistycznej wizji otaczającego świata[2], obecnością elementów religijnych, symbolicznych i katastroficznych[3], formalną prostotą i komunikatywnością oraz nawiązaniami do Norwida[3]. Poemat Młyny uważany jest za szczytowe osiągnięcie poety[2]. Głównym motywem poematu jest stary młyn obok stawu, znany poecie z lat dzieciństwa i młodości spędzonych w Kłobucku[2]. Był członkiem Związku Zawodowego Literatów Polskich[2]. Ostatni tom poezji Władysława Sebyły ukazał się w 1938 i nosił tytuł Obrazy myśli[2]. W 1956 ukazały się Poezje wybrane, drugi wybór wierszy Poezje wybrane ukazał się w 1972, a Poezje zebrane w 1981[2]. W 1999 Anagram wydał kolejny wybór poezji Władysława Sebyły pt. Nie wierz moim grzechom[3], do którego wstęp napisał Zdzisław J. Peszkowski, zaś wyboru wierszy dokonał Jerzy Koperski[3]. W 2012 r. Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie wydało z okazji 110. rocznicy jego urodzin i wystawy Władysław Sebyła. Nokturn + 1940 faksymile jego niewydanego utworu z 1924 r. pt. Bunt Ludzi. Strzępy niescenicznego dramatu. 7 wizji[5].
Jego twórczość stanowiła inspirację dla poety Tadeusza Gajcego[6].
- Tomiki
- „Pieśni szczurołapa” (1930)[3]
- „Koncert egotyczny” (1934)[3]
- „Obrazy myśli” (1938)[3]
- pośmiertnie
- „Poezje wybrane” (1956)[2]
- „Poezje wybrane” (1972)[3]
- „Poezje zebrane” (1981)[3]
- „Nie wierz moim grzechom” (1999)[3]
- „Bunt Ludzi” (2012)
Odznaczenia
- Złoty Wawrzyn Akademicki (5 listopada 1938)[7]
Upamiętnienie
Od 1991 roku Dom Kultury w Kłobucku nosi imię Władysława Sebyły[1]. Przed budynkiem Domu Kultury znajduje się tablica upamiętniająca poetę.
Ustanowiony przez Sejm RP jednym z patronów 2012 roku[1]. 16 kwietnia 2012 roku pamięć Sebyły uczcili radni województwa śląskiego[2].
Imieniem Sebyły zostały nazwane ulice w Częstochowie, Kłobucku i Sosnowcu.
W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w Płocku został zasadzony Dąb Pamięci honorujący Władysława Sebyłę.
Nazwisko Władysława Sebyły wykuto na pomniku Katyńskim na cmentarzu Kule w Częstochowie
Władysława Sebyłę i jego żonę Sabinę upamiętnia jedna z tablic Praskiej Galerii Sław wmurowanych w chodnik ul. Stalowej w Warszawie w 2017 roku[8].
Zobacz też
- jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
- obozy NKWD dla jeńców polskich
- ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l Jan Borkowski: Władysław Sebyła poeta przemilczany. [dostęp 2012-04-16]. (pol.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Radni sejmiku śląskiego pamiętali o poecie z Kłobucka. Gazeta.pl Częstochowa, 2012-04-16. [dostęp 2012-04-16]. (pol.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l Marcin Wilk: Władysław Sebyła. [dostęp 2012-04-16]. (pol.).
- ↑ LISTA OSÓB ZAMORDOWANYCH W KATYNIU, CHARKOWIE, TWERZE I MIEDNOJE MIANOWANYCH POŚMIERTNIE NA NA KOLEJNE STOPNIE. policja.pl. [dostęp 2014-04-14].
- ↑ Muzeum Literatury » Blog Archive » Władysław Sebyła. Nokturn †1940 [online] [dostęp 2019-11-03] [zarchiwizowane z adresu 2019-06-28] (pol.).
- ↑ Ewa Sośnicka-Wojciechowska. Władysław Sebyła – poeta przemilczany. „Stolica”. 6/2011. s. 30–33.
- ↑ M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 606 „za wybitną twórczość literacką”.
- ↑ Na Stalowej odsłonięto Praską Galerię Sław. twoja-praga.pl, 30 września 2017. [dostęp 2023-02-28].
Linki zewnętrzne
- Portret Władysława Sebyły autorstwa Marka Jelińskiego. [w:] Archiwum Miejskiego Ośrodka Kultury w Kłobucku [on-line]. Gazeta.pl Częstochowa. [dostęp 2012-04-16].
- Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego: Charków. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2003. s. 477. [dostęp 2014-04-14].
- Izabela Filipek: Rocznica Mordu Katyńskiego. naszwojnicz.pl, 14 kwietnia 2012. [dostęp 2014-04-14].
- Władysław Sebyła. katyn-pamietam.pl, 3 kwietnia 2014. [dostęp 2014-04-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (15 kwietnia 2014)].
- Twórczość Władysława Sebyły w serwisie Polona.pl
- PWN: 3973455
- Hrvatska enciklopedija: 55123