Walentyna Janta-Połczyńska
Walentyna Janta-Połczyńska (z domu Stocker, ur. 1 lutego 1913 we Lwowie, zm. 2 kwietnia 2020 w Nowym Jorku) – polska działaczka emigracyjna, tłumaczka, sekretarka Władysława Sikorskiego, spikerka radia „Świt”[1].
Życiorys
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Aleksander_Janta-Po%C5%82czy%C5%84ski_i_Walentyna_Janta-Po%C5%82czy%C5%84ska_gr%C3%B3b.jpg/220px-Aleksander_Janta-Po%C5%82czy%C5%84ski_i_Walentyna_Janta-Po%C5%82czy%C5%84ska_gr%C3%B3b.jpg)
Przyszła na świat we Lwowie. Jej rodzicami byli pracownik sektora górniczego Ludwik Stocker (o korzeniach angielskich) i Karolina Kochanowska. Miała brata Andrzeja i siostrę Krystynę. Ukończyła gimnazjum w Krośnie. W 1938 wyjechała do Londynu, w celu podniesienia znajomości języka angielskiego i zdobycia praktyki jako sekretarka. Wyszła za mąż za Wilhelma Pacewicza[2][3][4].
1 września 1939 rozpoczęła pracę w polskiej ambasadzie w Londynie[4]. W lipcu 1940 została osobistą sekretarką premiera Władysława Sikorskiego[2]. Pełniła rolę tłumaczki podczas spotkań z brytyjskimi politykami. Pod koniec 1942 rozpoczęła pracę w rozgłośni Świt, mającej siedzibę w Bletchley i nadającej swoje audycje do okupowanej Polski[4]. Przygotowywała tłumaczenia raportów Jana Karskiego[5]. Była też sekretarką generała Władysława Andersa podczas jego pobytu w Londynie[6]. W lipcu 1943 uczestniczyła w organizacji pogrzebu generała Sikorskiego[2].
W 1945, po zakończeniu działań wojennych, wyjechała do Frankfurtu, gdzie pracowała jako tłumaczka, organizując pomoc dla polskich jeńców wojennych i więźniów obozów koncentracyjnych. W 1946 razem ze swoją matką wyjechała do Stanów Zjednoczonych i osiadła w Buffalo. Poślubiła Aleksandra Janta-Połczyńskiego w 1949. Małżeństwo osiadło w Elmhurst. Oboje założyli polską księgarnię, która stała się centrum spotkań polskiej emigracji w Nowym Jorku. W latach 1955–1958 pracowała w irackiej misji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku[6]. Była aktywna w takich instytucjach jak Fundacja Kościuszkowska i Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce. W latach 1959–1961 organizowała powrót polskich skarbów kultury (w tym z zamku na Wawelu) z Kanady do Polski. Owdowiała w 1974. W latach dziewięćdziesiątych przekazała większość swojej kolekcji (starodruki, rękopisy, materiały historyczne) do Biblioteki Narodowej w Warszawie[5].
Pochowana u boku męża w katakumbach Cmentarza Powązkowskiego w Warszawie[7].
Odznaczenia
- Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (2013)[8]
- Nagroda Orła Jana Karskiego (2016)[5]
Upamiętnienie
W 2021 imieniem Walentyny i Aleksandra Janta-Połczyńskich nazwano skrzyżowanie w nowojorskiej dzielnicy Queens[9].
Przypisy
- ↑ https://www.nytimes.com/2020/04/20/world/europe/walentyna-janta-polczynska-dead.html
- ↑ a b c Walentyna Janta-Polczynska, Polish War Heroine, Dies at 107.
- ↑ Walentyna Janta-Połczyńska.
- ↑ a b c W wieku 107 lat zmarła Walentyna Janta-Połczyńska, sekretarka gen. Sikorskiego.
- ↑ a b c Nie żyje Walentyna Janta-Połczyńska - Nowy Dziennik [online], dziennik.com [dostęp 2024-04-26] (pol.).
- ↑ a b Kurier Plus 23 listopada 2013 by Kurier Plus - Issuu [online], issuu.com [dostęp 2024-04-26] (ang.).
- ↑ https://www.kombatanci.gov.pl/pl/aktualno%C5%9Bci/2705-%C5%9Bp-walentyna-janta-po%C5%82czy%C5%84ska-spocz%C4%99%C5%82a-w-rodzinnej-ziemi.html.
- ↑ M.P. z 2014 r. poz. 344.
- ↑ Skrzyżowanie w Nowym Jorku nazwane imieniem polskich bohaterów - Wiadomości [online], onet.pl [dostęp 2024-04-26] (pol.).
- VIAF: 317156475
- PLWABN: 9810670763805606