Zagnańsk
wieś | |||
Kościół pw. św. Rozalii dziewicy i Marcina b. w. | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | kielecki | ||
Gmina | Zagnańsk | ||
Liczba ludności (2021) | 1826[2] | ||
Strefa numeracyjna | 41 | ||
Kod pocztowy | 26-050[3] | ||
Tablice rejestracyjne | TKI | ||
SIMC | 0280175[4] | ||
Położenie na mapie gminy Zagnańsk ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu kieleckiego ![]() | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Raczki.jpg/240px-Raczki.jpg)
Zagnańsk – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim[4][5]. Jest siedzibą gminy Zagnańsk.
Był wsią biskupstwa krakowskiego w województwie sandomierskim w ostatniej ćwierci XVI wieku[6]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.
Zagnańsk jest punktem początkowym zielonego szlaku turystycznego prowadzącego do Bliżyna.
We wsi znajduje się stacja kolejowa na linii kolejowej nr 8 Warszawa Zachodnia – Kraków Główny. Do 1966 ważny węzeł kolejowy lokalnej sieci leśnych kolei wąskotorowych.
Przez Zagnańsk przebiega droga wojewódzka nr 750. Dojazd do Zagnańska z Kielc zapewniają autobusy komunikacji miejskiej linii 7, pociągi spółki Przewozy Regionalne oraz prywatna komunikacja autobusowa.
Historia
Wieś znana od początków XV w. pod nazwą Zagnansko jako własność biskupów krakowskich. W 1885 roku przez Zagnańsk przeprowadzono linię kolejową z Dęblina do Zagłębia Dąbrowskiego. W latach 1916–1918 Austriacy władający tymi terenami wybudowali duży tartak, a następnie bazę główną kolejki leśnej do zwożenia drewna z pobliskich lasów (rozwijała się głównie w latach międzywojennych). Podczas II wojny światowej w Zagnańsku miały miejsce liczne akcje partyzanckie, m.in. spalenie tartaku przez Związek Odwetu (kwiecień 1942), uwolnienie transportu wywożonych na roboty Polaków (listopad 1943), zderzenie dwóch transportowców kolejowych (7 listopada 1943) oraz rozbrojenie przez oddział AK „Barabasza” grupy strażników (29 stycznia 1944).
Zabytki
- Kościół parafialny pw. św. św. Rozalii i Marcina wzniesiony w 1664 r. przez biskupa krakowskiego Andrzeja Trzebickiego, rozbudowany w 1906 i 1953 r.
- Kościół oraz dzwonnica z przełomu XIX/XX w. zostały wpisane do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.477/1-2 z 8.01.1957, z 9.04.1972 i z 4.05.1987)[7].
- Cmentarz parafialny (nr rej.: A.478 z 25.06.1992)[7] z mogiłami żołnierzy z 1939 r.
- Wille drewniane z okresu dwudziestolecia międzywojennego, przy ulicach Spacerowej i Leśnej. W jednej z nich, willi „Marysieńka”, znajduje się zabytkowa apteka.
- Dąb Bartek – jeden z najstarszych dębów w Polsce.
Instytucje
- ZHP, Gminny Związek Drużyn Harcerskich "Szkarłatni", a w tym:
- ZHP, 48 Zagnańska Drużyna Wielopoziomowa "Skała":
- ZHP, 25 Drużyna Harcerska im. Stanisława Staszica z Samsonowa
- Gminna Biblioteka Publiczna mieszcząca się w budynku Samorządowego Zespołu Ośrodków Zdrowia.
- Urząd gminy przy ul. Spacerowej 6
- Zespół Szkół Leśnych im. Romana Gesinga
- Urząd pocztowy
- Zespół Szkoły Podstawowej nr 2,Przedszkola i Gimnazjum im. Stanisława Staszica przy ul. Turystycznej 59
- Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
- Punkt przyjęć interesantów Policji
- Nadleśnictwo Zagnańsk
- Sklep Lewiatan
Osoby związane z Zagnańskiem
- Włodzimierz Kiniorski „Kinior” – urodzony w Zagnańsku polski muzyk i kompozytor.
- Henryk Milcarz – urodzony w Zagnańsku, polski polityk, poseł na Sejm V i VI kadencji.
- Andrzej Piskulak – mieszkaniec Zagnańska polski pisarz, dziennikarz, redaktor.
- Adam Wolski – urodzony w Zagnańsku artysta malarz, rzeźbiarz, grafik, scenograf.
Zobacz też
- Osiedle Wrzosy
- Zagnańsk Wąskotorowy
- Parafia św. Rozalii i św. Marcina w Zagnańsku
- Parafia św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny w Zagnańsku
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 14 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 155840
- ↑ Zestawienie statystyczne. Liczba mieszkańców na dzień 31.12.2021
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1578 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
- ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku. ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1993, s. 112.
- ↑ a b Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024, s. 32 [dostęp 2015-11-16] .
Bibliografia
- Tadeusz Dybczyński, Przewodnik po Górach Świętokrzyskich, Warszawa 1912
- Ryszard Garus, Znakowane szlaki turystyczne woj. kieleckiego, Kielce 1983
- Zagdańsk (1), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 709 .
- Zagdańsk (2), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 259 .
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Zagnańsk
Wsie |
|
---|---|
Osiedle | |
Części wsi |
|
Osada leśna wsi |
|
Przysiółki wsi |
|
Zniesiona miejscowość |