Zasłonak niebieski
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | grzyby | ||
Typ | podstawczaki | ||
Klasa | pieczarniaki | ||
Rząd | pieczarkowce | ||
Rodzina | zasłonakowate | ||
Rodzaj | zasłonak | ||
Gatunek | zasłonak niebieski | ||
Nazwa systematyczna | |||
Cortinarius caerulescens (Schaeff.) Fr. Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 265 (1838) | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Cortinarius.caerulescens2.-.lindsey.jpg/240px-Cortinarius.caerulescens2.-.lindsey.jpg)
Zasłonak niebieski (Cortinarius caerulescens (Schaeff.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae)[1]
Systematyka i nazewnictwo
Po raz pierwszy opisany został w 1774 r. przez Schaeffa jako Agaricus caerulescens, do rodzaju Cortinarius przeniósł go Fries w 1838 r[1].
Niektóre synonimy nazwy naukowej[2]:
- Agaricus bulbosus Huds., 1778
- Agaricus caerulescens Schaeff. 1774
- Agaricus cyanus Pers. 1801
- Agaricus violaceus Batsch 1783
- Bulbopodium caerulescens (Schaeff.) Earle 1909
- Cortinarius caesiocyaneus Britzelm. 1895
- Phlegmacium caerulescens (Schaeff.) Wünsche 1877
- Phlegmacium caesiocyaneum (Britzelm.) M.M. Moser 1953
Nazwę polską nadał A. Nespiak w 1975 r[3].
Morfologia
- Kapelusz
Średnica 5-10 cm, kształt początkowo półkulisty, później łukowaty lub płaski i na środku nieco wgłębiony. Powierzchnia podczas suchej pogody jedwabiście matowa i sucha, podczas wilgotnej śliska i błyszcząca. Brzeg kapelusza długo pozostaje podwinięty i połączony z trzonem siwofioletową zasnówką. Początkowo ma barwę niebieskofioletową, później płowieje i staje się siwy do jasnoochrowego. Młode owocniki pokryte są brudnobiaławymi resztkami zasnówki[4].
- Blaszki
Szerokie i szeroko przyrośnięte. U młodych owocników są niebieskofioletowe, później stają się siwofioletowe, w końcu ochrowobrązowe. Ostrza blaszek bruzdkowane i niebieskie[4].
- Trzon
Wysokość 4-8 cm, grubość 1-2 cm, walcowaty, pełny. U podstawy posiada bulwę o średnicy do 4,5 cm. U młodych okazów pełny, u starszych pusty. Powierzchnia początkowo włóknista, o barwie siwofioletowej, później naga. W dolnej części posiada białą osłonę, która szybko przebarwia się na ochrowobrązowo[4].
Jasnoniebieski. Smak słaby, zapach stęchły[4].
Występowanie i siedlisko
Występuje w Ameryce Północnej, Europie, Korei i Japonii[5]. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony, ale tylko w niektórych miejscach występuje liczniej. W Polsce notowany był w okolicach Jeleniej Góry, Gdańska, w Górach Świętokrzyskich i w Beskidzie Sądeckim. W 2013 r. nowe jego stanowiska w Łagowskim Parku Krajobrazowym nad Jeziorem Łagowskim podał J Ślusarczyk[6]. Nie jest znane jego rozprzestrzenienie, nie znajduje się jednak na liście gatunków zagrożonych. Jest na takich listach natomiast w Niemczech, Danii, Anglii, Słowacji i Czechach[3]. Według J. Ślusarczyka również w Polsce powinien znaleźć się na liście gatunków zagrożonych[6]
W Polsce rośnie w górskich lasach liściastych, na glebach wapiennych, szczególnie pod bukami, rzadziej pod dębami i grabami[6]. Owocniki wytwarza od sierpnia do października[4].
Znaczenie
Grzyb mikoryzowy[3], grzyb trujący. Zawiera orellaninę i powoduje zatrucia orellaninowe (8 grupa zatruć grzybowych)[4].
Gatunki podobne
- zasłonak gołąbkowy (Cortinarius cumatilis). Nie posiada wyraźnej bulwy i rośnie w lasach iglastych[4].
- zasłonak niebieskawy (Cortinarius agathosmus). Ma inny trzon.
Przypisy
- ↑ a b Index Fungorum. [dostęp 2014-08-05]. (ang.).
- ↑ Species Fungorum. [dostęp 2014-08-09]. (ang.).
- ↑ a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ a b c d e f g Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-01].
- ↑ a b c Tomasz Ślusarczyk. Nowe stanowiska grzybów z rodzaju zasłonak (Cortinarius) w Polsce. Przegląd Przyrodniczy XXIV, 4 (2013): 42-68