Zasłonak pospolity
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | grzyby | ||
Typ | podstawczaki | ||
Klasa | pieczarniaki | ||
Rząd | pieczarkowce | ||
Rodzina | zasłonakowate | ||
Rodzaj | zasłonak | ||
Gatunek | zasłonak pospolity | ||
Nazwa systematyczna | |||
Cortinarius trivialis J.E. Lange Fl. Agaric. Danic. 5: lll (1940) | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Cortinarius_trivialis_G4_%283%29.jpg/240px-Cortinarius_trivialis_G4_%283%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/30/2011-11-24_Cortinarius_trivialis_J.E._Lange_186472.jpg/240px-2011-11-24_Cortinarius_trivialis_J.E._Lange_186472.jpg)
Zasłonak pospolity (Cortinarius trivialis (Schaeff.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cortinarius, Cortinariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisany został w 1940 r. przez duńskiego mykologa J. E. Lange i jego diagnoza jest do tej pory aktualna. Później wyróżniane przez niektórych mykologów odmiany i formy są według Index Fungorum synonimami gatunku[2].
Niektóre synonimy łacińskie[2]:
- Cortinarius collinitus var. trivialis (J.E. Lange) A.H. Sm. (1944)
- Cortinarius trivialis f. repandus (Ricken) Bidaud, Moënne-Locc. & Reumaux (2000)
- Cortinarius trivialis J.E. Lange(1940) f. trivialis
- Cortinarius trivialis var. rickenii Rob. Henry (1976)
- Cortinarius trivialis J.E. Lange (1940) var. trivialis
- Inocybe trivialis (J.E. Lange) M.M. Moser (1953)
- Myxacium collinitum var. repandum Ricken (1915)
- Myxacium triviale (J.E. Lange) M.M. Moser (1969)
Nazwę polską podał Andrzej Nespiak w 1975 r[3].
Morfologia
- Kapelusz
Średnica 5-12 cm, u młodych okazów dzwonkowaty lub półkulisty z podwiniętym brzegiem, później staje się łukowaty, na koniec płaski z tępym i szerokim garbem. Powierzchnia gładka. Podczas suchej pogody jest błyszczący i ma barwę słomianożółtą, podczas wilgotnej pogody jest śliski i ma barwę od oliwkowej do ochrowożółtobrązowej[4]. Brzegi kapelusza są jaśniejsze. Czasami młode okazy posiadają niebieskie wybarwienie, szybko jednak zanikające[5].
- Blaszki
Średniogęste, przy trzonie wykrojone, u młodych okazów zakryte białawą zasnówką. Za młodu mają barwę wodnistobrązową ze słabym fioletowym odcieniem, u starszych okazów od rdzawobrązowej do cynamonowobrązowej[4].
- Trzon
Wysokość 5–12 cm, grubość 1-2 cm. Jest pełny, walcowaty, dołem zwężający się. Powierzchnia żółtawa lub rdzawa i pokryta grubą warstwą śluzu. Śluzu tego jest tak dużo, że tworzy poprzeczne wały. Po zaschnięciu powstają z nich ciemniejsze i łuskowate, wstęgowate twory lub poprzeczne opaski. Jest to cecha charakterystyczna dla tego gatunku. W czasie suchej pogody śluz wysycha tworząc na trzonie przeźroczystą błonkę. Pomiędzy blaszkami a zasnówką jest biały i bez śluzu[4][6].
Białawy lub żółtawy, tylko na wierzchołku kapelusza niebieskawy. Jest twardy i ma mało wyraźny smak i zapach[4].
- Cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników rdzawobrązowy. Zarodniki o kształcie migdałkowatym lub półelipsowatym, słabo brodawkowane. Rozmiar 10-15 × 5-8 μm. Pleurocystyd brak, cheilocystydy podobne kształtem do podstawek[7].
Występowanie i siedlisko
Występuje w Europie i w Ameryce Północnej. Jest najbardziej rozpowszechniony wśród śluzowatych zasłonaków[7].
Można go spotkać w lasach liściastych, iglastych i mieszanych, na torfowiskach. Rośnie na ziemi, szczególnie pod jodłą pospolitą, świerkiem pospolitym, topolą osiką, bukami i dębami. Owocniki wytwarza od lipca do października[4]. Jest grzybem pionierskim, wraz z drzewami, z którymi tworzy mikoryzę zasiedla nieużytki, groble, hałdy i nasypy[6].
Gatunki podobne
Mimo dużej liczby gatunków zasłonaków ten jest łatwy do rozpoznania – odróżnia się silną śluzowatością owocników. Jest jeszcze kilka śluzowatych zasłonaków, ale tylko zasłonak pospolity ma charakterystyczny trzon z wieloma poprzecznymi opaskami. Wśród zasłonaków należy do większych[4].
Znaczenie
Grzyb mikoryzowy[3]. Według niektórych źródeł jest grzybem jadalnym[4], według innych jednak jest podejrzany o trujące własności. Co prawda nie stwierdzono zatruć tym grzybem, jednak zasłonaki zawierają silnie trującą orellaninę, ponadto może być pomylony z innymi, trującymi gatunkami zasłonaków. Z tego też względu lepiej nie zbierać tego grzyba w celach spożywczych[5].
Przypisy
- ↑ a b Index Fungorum. [dostęp 2013-10-20]. (ang.).
- ↑ a b Species Fungorum. [dostęp 2013-10-20]. (ang.).
- ↑ a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ a b c d e f g Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ a b Cortinarius trivialis J.E. Lange – Girdled Webcap. [dostęp 2013-11-12].
- ↑ a b Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
- ↑ a b MushroomExpert. [dostęp 2013-11-11]. (ang.).