Zimorodek białoczelny
Ceyx pusillus[1] | |||
Temminck, 1836 | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | kraskowe | ||
Rodzina | zimorodkowate | ||
Podrodzina | zimorodki | ||
Rodzaj | Ceyx | ||
Gatunek | zimorodek białoczelny | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
| |||
|
Zimorodek białoczelny[3] (Ceyx pusillus) – gatunek małego, nadwodnego ptaka z rodziny zimorodkowatych (Alcedinidae). Występuje w północnej i północno-wschodniej Australii, na Nowej Gwinei, Archipelagu Bismarcka, Wyspach Salomona i Molukach Północnych (Indonezja). Nie jest zagrożony. Nie wędruje.
Morfologia
Wygląd
Brak dymorfizmu płciowego. Każdy czarny element, z wyjątkiem lotek, matowy. Głowa fioletowogranatowa, z białym obszarem między okiem a czarnym czołem. Na karku, w zgięciu głowy, po każdej stronie jeden biały pasek. Są ze sobą i z dziobem czarno połączone. Obszar nasady dzioba również czarny. Oczy czarne, dziób ciemnoszary na końcu jasnokremowobiały. Gardło, pierś, brzuch i pokrywy podogonowe białe. Boki także, lecz przy skrzydłach jeszcze granatowe. Nogi szare z jaśniejszymi pazurami. Granatowe sterówki są niesamowicie krótkie. Skrzydła zaokrąglone, niebieskie, ale pierwsze ich pióra mają czarne początki. Pokrywy zakrywające lotki czarne, z dwoma niebieskimi przy wewnętrznym brzegu skrzydła. Lotki czarne. Wierzch ciała i kuper matowo granatowe, pokrywy nadogonowe matowobiałe. Młode mają zielonkawy grzbiet i płowe plamki nad okiem.
Wymiary
- długość ciała: 11–13 cm
- masa ciała: 10–15 g
Ekologia i zachowanie
Biotop
W bliskości strumieni wilgotnych, nizinnych lasów równikowych. Potrzebuje obszarów cienistych, ze zwieszającą się roślinnością. Poza tym okolice jezior i estuariów, szczególnie nadmorskie namorzyny. Poza tym zadrzewione kanały i (rzadko) ogrody.
Pożywienie
Zjada małe ryby, larwy owadów, małe skorupiaki i krewetki. Czekając na złowienie, siedzi na niskim punkcie obserwacyjnym, często kiwa głową i dyga skrzydłami. Gdy zobaczy zdobycz, nurkuje do wody, łapie ją i wraca do czatowni.
Rozród
Lęgi mają miejsce przez całą porę deszczową, najwięcej jest ich w styczniu. Ptak wydłubuje albo wykopuje miejsce do lęgu, w termitierze, na brzegu strumienia lub w przegniłym drewnie. Składa 3–5 jaj. Rodzice oboje karmią pisklęta, co ok. 5 minut.
Status i ochrona
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje zimorodka białoczelnego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako szeroko rozpowszechniony i lokalnie pospolity. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy ze względu na wycinkę namorzynów[2].
Podgatunki
Wyróżniono 9 podgatunków, które różnią się ubarwieniem[4][5]:
- C. pusillus halmaherae (Salomonsen, 1934) – Halmahera i Bacan (północne Moluki)
- C. pusillus laetior (Rand, 1941) – północna Nowa Gwinea
- C. pusillus pusillus Temminck, 1836 – wyspy u zachodnich wybrzeży Nowej Gwinei, zachodnia, południowa i wschodnia Nowa Gwinea, Wyspy Aru, Wyspy Kai i Wyspy d’Entrecasteaux
- C. pusillus ramsayi (North, 1912) – północna Australia
- C. pusillus halli (Mathews, 1912) – północno-wschodnia Australia
- C. pusillus masauji (Mathews, 1927) – Archipelag Bismarcka
- C. pusillus bougainvillei (Ogilvie-Grant, 1914) – Buka i Wyspa Bougainville’a na wschód po Choiseul, Santa Isabel i Florida Islands (północne, północno-środkowe Wyspy Salomona)
- C. pusillus richardsi (Tristram, 1882) – Vella Lavella do Vangunu (południowo-środkowe Wyspy Salomona)
- C. pusillus aolae (Ogilvie-Grant, 1914) – Guadalcanal (południowo-wschodnie Wyspy Salomona)
Przypisy
- ↑ Alcedo pusilla, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2014-08-02] (ang.).
- ↑ a b Ceyx pusillus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Alcedininae Rafinesque, 1815 - zimorodki (wersja: 2020-01-11). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-07-13].
- ↑ D. Lepage: Avibase. Światowa Baza Danych Ptaków. [dostęp 2019-11-23]. (ang.).
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Rollers, ground rollers, kingfishers. IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-07-13]. (ang.).
Bibliografia
- David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, BirdLife International (mapy wyst.), Phil Benstead i inni: Encyklopedia Ptaki. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa, 2009 ISBN 978-83-01-15733-3.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Grafiki na www.flickr.com
- SNL: alveisfugl