Zwyczaj prawny
Zwyczaj prawny – zwyczaj będący prawem.
Do powstania zwyczaju prawnego konieczne jest łączne wystąpienie dwóch elementów:
- tzw. usus
- tzw. opinio iuris[1].
Usus oznacza tutaj dającą się zaobserwować ustaloną praktykę[1].
Opinio iuris oznacza tutaj przeświadczenie, że niezastosowanie się do usus stanowi naruszenie prawa[1].
Czasem kryteria te są też uszczegóławiane. Na przykład dodaje się, że taka dająca się zaobserwować ustalona praktyka ma być długotrwała (łac. longa consuetudo), jednolita, niezmienna (stała), nieprzerwana i powszechna oraz że nie wykształciła się praktyka jej przeciwstawna. Charakter prawny zaś tej praktyki – w ocenie tych, którzy się do niej stosują/przestrzegają jej – ma być niezbędny (łac. opinio iuris sive necessitatis). Przeświadczenie natomiast o nim ma istnieć nie tylko po stronie tych, których zachowania ta praktyka dotyczy, ale również po stronie sędziów i urzędników, którzy na jej podstawie wydają wyroki/decyzje administracyjne (urzędowe/urzędnicze)[1].
Prawne zwyczaje stanową źródło prawa[1] i tworzą prawo zwyczajowe[2].
Zwyczaje, jakim prawo stanowione nadaje charakter źródła prawa
Zwyczaje, jakim prawo stanowione nadaje charakter źródła prawa, różnią się od prawnych zwyczajów tym, że stają się one prawem nie same z siebie, lecz z mocy prawa stanowionego i w granicach tym prawem zakreślonych (w granicach sankcjonowania, uznawania ich tym prawem)[2]. W odniesieniu też do nich nie jest konieczne wystąpienie opinio iuris, tylko wystarczy powstanie samego usus[2]. W Polsce o tego rodzaju zwyczajach możemy mówić np. w przypadku prawa cywilnego, prawa spółek handlowych, indywidualnego prawa pracy i prawa morskiego[3].
Zobacz też
Desuetudo
Przypisy
Bibliografia
- Maciej Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Wydawnictwo CM, Warszawa 2019, ISBN 978-83-66704-82-4.