Zygmunt Gniewosz
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 2 maja 1827 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 18 marca 1909 |
Przebieg służby | |
Lata służby | do 1879 |
Siły zbrojne | Armia Cesarstwa Austriackiego |
Główne wojny i bitwy | kampania węgierska, |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() |
Zygmunt Aleksander Gniewosz z Oleksowa[a] herbu Rawicz (ur. 2 maja 1827 w Nowosielcach, zm. 18 marca 1909 w Pressbaum) – tytularny generał major C. K. Armii, c. k. podkomorzy.
Życiorys
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Manor_house_in_Nowosielce_2.jpg/240px-Manor_house_in_Nowosielce_2.jpg)
Urodził się 2 maja 1827 w Nowosielcach[1][2][3]. Był jednym z ośmiorga dzieci Wiktora Gniewosza (1792-1840, właściciel dóbr Nowosielce i tamtejszego dworu, Gniewosz, Tokarnia, Karlików) i Łucji (1802-1894, córka Sebastiana Ostaszewskiego)[4]. Jego braćmi byli Edward (1822-1906, poseł na Sejm Krajowy i do Rady Państwa), Władysław (1829-1901, c. k. pułkownik piechoty i szambelan cesarski), Feliks (1836-1897, właściciel dóbr, urzędnik). Miał także trzy siostry[5]. Był też stryjeczno-ciotecznym bratem (kuzynem) Włodzimierza Gniewosza[2][1] oraz dalszym kuzynem Jana Nepomucena Gniewosza[b].
Został oficerem Armii Cesarstwa Austriackiego. Od około 1847 był podporucznikiem w 3 pułku huzarów ze sztabem w Sáros-Patak[6]. W tym charakterze odbył kampanię węgierską[1]. Przed 1950 awansowany na nadporucznika[7][8], przed 1852 awansowany na rotmistrza drugiej klasy[9][10][11].
Na początku 1854 awansował na rotmistrza 1. klasy i został przeniesiony do nowo utworzonego 2 Dywizjonu Sztabowego Dragonów[c][12][13]. Od około 1855 służył w szeregach 7 pułku kirasjerów[14][15], a od około 1857 w szeregach 6 pułku kirasjerów[16] (około 1858 podjął tam służbę jego stryjeczny brat ppor. Włodzimierz Gniewosz)[17][18][19][20][21][22][23]. W tym okresie brał udział w działaniach wojennych. W 1859 uczestniczył w wojnie francusko-austriackiej[1]. Kilka lat później walczył w wojnie prusko-austriackiej[1] i w bitwie pod Sadową (Königgrätz) 3 lipca 1866, a za swoje mężne czyny został odznaczony na placu boju[24]. Około 1867 najpierw został przeniesiony do 2 pułku kirasjerów[25], a po awansie na majora został oficerem sztabu 9 pułku kirasjerów w Czegléd[26][27], około 1868 przemianowanego na 9 pułk dragonów[28]
Po utworzeniu C. K. Armii został awansowany na stopień podpułkownika kawalerii z dniem 22 sierpnia 1869[29], a później na pułkownika z dniem 15 listopada 1873[30]. Pozostawał w sztabie 9 Bukowińskiego pułku dragonów w Czegléd[31] (około 1870/1871 trafił tam ponownie jego krewny nadpor. Włodzimierz Gniewowsz)[32], od około 1872 w Tarnopolu[33][34][35]. Od 1874 był komendantem 13 Galicyjskiego pułku ułanów w Łańcucie tj. nieopodal rodzinnych stron Gniewoszów[36][37][38][39][40]. 1 kwietnia 1879 został przeniesiony w stan spoczynku w stopniu tytularnego generała majora[1].
10 lutego 1878 został mianowany c. k. podkomorzym Jego Ces. Kr. Apost. Mości (przyrzeczenie złożył 20 lutego 1878)[41]. Po odejściu ze służby wojskowej jako pozasłużbowy tytularny generał major od około 1880 przebywał w Krakowie[42], a od około 1881 w Wiedniu[43][44][45][46] (od tego czasu był tam także jego brat, płk Władysław Gniewosz, który wtedy zakończył służbę w armii[47]). Od około 1885 przebywał w rodzinnych Nowosielcach-Gniewosz (Władysław także)[48], od około 1886 w Krakowie[49], od około 1877 ponownie w Wiedniu[50][51][52][53][54][55][56][57][58][59][60][61][62][63][64], od około 1903 określany jako generał major ad honores[65][66][1].
Zmarł 18 marca 1909 w Pressbaum[1][2][3]. Został pochowany w pogrzebie z honorami wojskowymi w Wiedniu 20 lutego 1909[1]. Był żonaty[1]. Miał syna Lucjana, który także został oficerem kawalerii C. K. Armii (w 1909 był podporucznikiem 3 Galicyjskiego pułku ułanów w Wiedniu[67]).
Odznaczenia
austro-węgierskie
- Medal Wojenny (przed 1899)[62]
- Odznaka za Służbę Wojskową dla oficerów 3 klasy (przed 1899)[62]
- Brązowy Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Sił Zbrojnych i Żandarmerii (przed 1899)[62]
- Krzyż Jubileuszowy Wojskowy (przed 1903)[66]
Uwagi
- ↑ W ewidencji wojskowych C. K. Armii był określany w języku niemieckim jako „Sigmund Ritter von Olexow Gniewosz”.
- ↑ W niektórych źródłach podawano, iż Jan Nepomucen był ich rodzonym bratem. Jerzy Sewer Dunin-Borkowski: Rocznik szlachty polskiej. T. 1. Lwów: Księgarnia K. Łukaszewicza, 1881, s. 465. Stefan Stefański. Pan Stefański opowiada. Dawny Sanok w akwarelach Jana Gniewosza. „Tygodnik Sanocki”. Nr 22 (105), s. 5, 22 listopada 1993.
- ↑ Jeden z czterech oddziałów kawalerii utworzony na początku 1854 i rozwiązany w 1856, przeznaczony do zabezpieczenia i ochrony kwatery głównej armii operującej w polu oraz eskortowaniu mniejszych transportów.
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j Kronika. Zygmunt z Olexowa Gniewosz. „Gazeta Lwowska”. Nr 66, s. 4, 23 marca 1909.
- ↑ a b c Nekrolog. „Wiener Salonblatt”. Nr 13, s. 17, 28 marca 1909. (niem.).
- ↑ a b Antonio Schmidt-Brentano: Die k. k. bzw. k. u. k. Generalität 1816-1918. Wiedeń: Österreichisches Staatsarchiv, 2007, s. 56.
- ↑ Monografia. Nowosielce-Gniewosz. „Jednodniówka na pamiątkę poświęcenia Domu Ludowego”, s. 15, 11 września 1927.
- ↑ Jerzy Sewer Dunin-Borkowski: Rocznik szlachty polskiej. T. 1. Lwów: Księgarnia K. Łukaszewicza, 1881, s. 466.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1847, s. 329.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1850, s. 329.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1851, s. 417.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1852, s. 451.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1853, s. 461.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1854, s. 467.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1854, s. 239.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1855, s. 630.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1856, s. 431.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1857, s. 431.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1858, s. 405.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1859, s. 255.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1860-1861, s. 370.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums für 1861-1862. Wiedeń: 1862, s. 372.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums für 1863. Wiedeń: 1863, s. 382.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums für 1864. Wiedeń: 1864, s. 370.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums für 1865. Wiedeń: 1865, s. 376.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums für 1866. Wiedeń: 1866, s. 374.
- ↑ Monografia. Nowosielce-Gniewosz. „Jednodniówka na pamiątkę poświęcenia Domu Ludowego”, s. 17, 11 września 1927.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums für 1867. Wiedeń: 1867, s. 902.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums für 1867. Wiedeń: 1867, s. 427.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums für 1867. Wiedeń: 1867, s. 902.
- ↑ Militärschematismus des österreichischen Kaiserthums für 1868. Wiedeń: 1868, s. 449, 464.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1869-1870. Wiedeń: 1870, s. 528.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1874. Wiedeń: 1874, s. 123.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1869-1870. Wiedeń: 1870, s. 573.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1871. Wiedeń: 1871, s. 574.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1872. Wiedeń: 1872, s. 450.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1873. Wiedeń: 1873, s. 414.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1874. Wiedeń: 1874, s. 424.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1875. Wiedeń: 1874, s. 462.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1876. Wiedeń: 1875, s. 509.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1877. Wiedeń: 1876, s. 505.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1878. Wiedeń: 1877, s. 314.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1879. Wiedeń: 1878, s. 518.
- ↑ Jerzy Sewer Dunin-Borkowski: Polacy dygnitarzami austryackimi. I. Podkomorzowie i paziowie (1750-1890). Lwów: 1890, s. 19.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1881. Wiedeń: 1880, s. 142.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1882. Wiedeń: 1881, s. 142.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1883. Wiedeń: 1882, s. 142.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1884. Wiedeń: 1883, s. 141.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1885. Wiedeń: 1884, s. 142.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1883. Wiedeń: 1882, s. 146.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1886. Wiedeń: 1885, s. 144.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1887. Wiedeń: 1886, s. 144.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1888. Wiedeń: 1887, s. 143.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1889. Wiedeń: 1888, s. 146.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1890. Wiedeń: 1889, s. 162.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1891. Wiedeń: 1891, s. 163.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1892. Wiedeń: 1892, s. 164.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1893. Wiedeń: 1893, s. 164.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1894. Wiedeń: 1894, s. 164.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1895. Wiedeń: 1895, s. 151.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1896. Wiedeń: 1895, s. 154.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1897. Wiedeń: 1896, s. 182.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1898. Wiedeń: 1897, s. 179.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1899. Wiedeń: 1898, s. 180.
- ↑ a b c d Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1900. Wiedeń: 1899, s. 183.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1901. Wiedeń: 1900, s. 182.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1902. Wiedeń: 1901, s. 183.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1904. Wiedeń: 1903, s. 181.
- ↑ a b Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1904. Wiedeń: 1903, s. 181.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegs-Marine 1904. Wiedeń: 1903, s. 720, 805.