Zygmunt Szafranowski
![]() Zygmunt Szafranowski (przed 1933) | |||
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 20 lutego 1893 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 1 maja 1973 | ||
Przebieg służby | |||
Lata służby | 1914–1945 | ||
Siły zbrojne |
| ||
Formacja |
| ||
Jednostki | 1 Pułk Piechoty | ||
Stanowiska | dowódca batalionu | ||
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
Zygmunt Szafranowski[1] (ur. 20 lutego 1893 w Suwałkach, zm. 1 maja 1973 w Londynie) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Był synem Konstantego i Marii z d. Grockiej[2]. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich. Służył w 4 kompanii III batalionu 1 pułku piechoty w składzie I Brygady. Mianowany chorążym od 2 grudnia 1915, później podporucznikiem. Podczas bitwy pod Konarami tymczasowo był dowódcą plutonu 3 kompanii. Został dwukrotnie ranny[3]. Po kryzysie przysięgowym został internowany w obozie w Szczypiornie, zaś po ujawnieniu swojej rangi oficerskiej był przetrzymywany przez Niemców w obozach w Havelbergu, Rastadt i Werl.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego w listopadzie 1918. Zweryfikowany do stopnia kapitana był dowódcą II batalionu w 8 pułku piechoty Legionów. Brał udział w wojnie polsko-ukraińskiej i wojnie polsko-bolszewickiej. W tym czasie, od stycznia do marca 1920 brał udział w walkach o wyzwolenie Łatgali. Od 16 sierpnia do 2 października 1920 był dowódcą 8 pułku piechoty Legionów. Za swoje czyny wojenne otrzymał Order Virtuti Militari[2][4].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Przed_kwater%C4%85_CKM_pod_Optow%C4%85._Ciepicha%C5%82%C5%82%2C_Polniaszek%2C_Szafranowski%2C_Dobroczy%C5%84ski%2C_Felsztyn.jpg/240px-Przed_kwater%C4%85_CKM_pod_Optow%C4%85._Ciepicha%C5%82%C5%82%2C_Polniaszek%2C_Szafranowski%2C_Dobroczy%C5%84ski%2C_Felsztyn.jpg)
Został awansowany do stopnia majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. Od 1923 do 26 kwietnia 1928 pełnił funkcję zastępcy dowódcy 73 pułku piechoty w Katowicach. Został awansowany do stopnia podpułkownika od 1 stycznia 1928 i z lokatą 47 w korpusie oficerów piechoty. 26 kwietnia 1928 roku został przeniesiony do 10 pułku piechoty w Łowiczu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[5]. Później był zastępcą dowódcy 25 pułku piechoty w Piotrkowie[6]. W listopadzie 1933 roku został przeniesiony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Poznań Miasto celem odbycia praktyki w służbie uzupełnień[3][7]. W czerwcu 1934 ogłoszono jego przeniesienie do Powiatowej Komendy Uzupełnień Kałusz na stanowisko komendanta[8]. W sierpniu 1935 został przeniesiony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Białystok na stanowisko komendanta[9]. W 1938 dowodzona przez niego jednostka została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Białystok, a zajmowane przez niego stanowisko otrzymało nazwę komendant rejonu uzupełnień[10].
Po wybuchu II wojny światowej Z. Szafranowski był najstarszym stopniem oficerem w Białymstoku, a wobec braku zorganizowanej odgórnie obrony miasta, podjął się jej tworzenia (wspomagał go kpt. Tadeusz Kosiński), formując żołnierzy z pododdziałów marszowych i zapasowych (batalion marszowy 42 pułku piechoty i niepełny Batalion Wartowniczy nr 33)[11][12]. Został dowódcą obrony Białegostoku w okresie kampanii wrześniowej[13] (siedziba dowództwa mieściła się w pałacu Chaima Nowika przy obecnej ulicy Lipowej 35)[14].
Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 został internowany na terenach litewskich, po czym aresztowany przez Sowietów i osadzony w obozie w Kozielsku, skąd 2 lipca 1940 trafił do obozu jenieckiego NKWD w Griazowcu, gdzie od 1940 przebywali polscy jeńcy. Po zawarciu układu Sikorski-Majski z 30 lipca 1941 wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Od 16 października 1941 do 31 października 1942 był dowódcą 16 pułku piechoty (późniejszego 16 Lwowskiego batalionu strzelców) w strukturze 6 Lwowskiej Dywizji Piechoty (jego poprzednikiem został ppłk Kazimierz Kierkowski). W tym czasie podczas ewakuacji Armii Polskiej jednostka pokonywała teren w kierunku Iraku i Iranu). Był oficerem Polskich Sił Zbrojnych.
Po zakończeniu wojny pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii. Zmarł 1 maja 1973 w Londynie.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Pomnik_Obro%C5%84c%C3%B3w_Bia%C5%82egostoku_1.jpg/240px-Pomnik_Obro%C5%84c%C3%B3w_Bia%C5%82egostoku_1.jpg)
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari nr 1188
- Krzyż Niepodległości (24 października 1931)[15]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1938)[16]
- Krzyż Walecznych (czterokrotnie)
- Złoty Krzyż Zasługi (10 listopada 1928)[17]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Srebrny Medal za Długoletnią Służbę
- Brązowy Medal za Długoletnią Służbę
- Odznaka za Rany i Kontuzje[18]
- Odznaka „Za wierną służbę”[18]
- Państwowa Odznaka Sportowa[18]
- Order Pogromcy Niedźwiedzia III klasy (1925, Łotwa)[19]
- Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (1928, Łotwa)[20]
Upamiętnienie
Został ustanowiony Pomnik Obrońców Białegostoku 1939 r., stworzony na osiedlu Wysoki Stoczek[21].
Przypisy
- ↑ 26 stycznia 1934 ogłoszono sprostowanie daty urodzenia ze „2 lutego 1892” na „20 lutego 1893”. Zarządzenia Ministra Spraw Wojskowych. Zmiany (sprostowania) nazwisk, imion i dat urodzenia. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 2, s. 23, 26 stycznia 1934.
- ↑ a b Kolekcja VM ↓, s. 1.
- ↑ a b Kolekcja VM ↓, s. 2.
- ↑ Lista nazwisk osób odznaczonych Virtuti Militari. stankiewicze.com. [dostęp 2015-02-12].
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 140.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 10.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 7.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 159.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935 roku, s. 97.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 844.
- ↑ Adam Czesław Dobroński: Wysoki Stoczek. Reduta to pomnik chwały tych, którzy chcieli podjąć walkę, uratować honor miasta. poranny.pl, 10 lutego 2015. [dostęp 2015-02-12].
- ↑ Telefon o 4 rano: Wojna!. wspolczesna.pl, 1 września 2004. [dostęp 2015-02-12].
- ↑ Przykłady małej architektury. Pomnik Obrońców Białegostoku, al. Jana Pawła II. ladniej.uwb.edu.pl. [dostęp 2015-02-12].
- ↑ Białystok – moje miasto – wrześniowe tablice. bialostocki.blox.pl, 2 września 2008. [dostęp 2015-02-12].
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 251, poz. 335 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ Odznaczenia P. Prezydenta za zasługi na polu organizacji obrony przeciwlotniczej. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 185 z 18 sierpnia 1938.
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
- ↑ a b c na podstawie fotografii [1]
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 9 z 4 lutego 1926 r.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 12 z 6 sierpnia 1929 r.
- ↑ Pomnik Obrońców Białegostoku 1939 r. na Wysokim Stoczku. bialystok.pl. [dostęp 2015-02-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (7 czerwca 2011)].
Bibliografia
- Szafranowski Zygmunt. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; sygn. I.482.69-6111 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-04-25].
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
- Wykaz Legionistów Polskich 1914–1918. Zygmunt Szafranowski. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2015-02-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (30 stycznia 2018)].
- Zygmunt Szafranowski. lkok.com. [dostęp 2015-02-12]. (łot.).