Fort VIa w Poznaniu
![]() | |||
![]() Magazyn prochu i pocisków | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | Poznań | ||
Adres | |||
Typ budynku | fort | ||
Architekt | Komitet Inżynieryjny Głównego Inspektoratu Twierdz | ||
Rozpoczęcie budowy | 1879 | ||
Ukończenie budowy | 1882 | ||
Ważniejsze przebudowy | po 1888, 1939 | ||
Zniszczono | po II wojnie światowej | ||
Właściciel | Miasto Poznań[3] | ||
Plan budynku![]() | |||
Położenie na mapie Poznania ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Fort VIa (Stockhausen, Ludwika Bogusławskiego) (oryg. Zwischenwerk VIa) – jeden z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań. Znajduje się na Golęcinie przy ulicy Golęcińskiej[1][2].
Historia
Zbudowany został w latach 1879–1882, w pierwszym etapie budowy twierdzy fortowej[4]. Fort otrzymał nazwę Stockhausen na cześć Augusta von Stockhausena (wcześniej nazwę tę nosił Nadszaniec V Stockhausen). W 1931 zmieniono patronów na polskich, Fort VIa otrzymał imię generała Ludwika Bogusławskiego.
Podczas bitwy o Poznań według raportu Karlheinza Enkego [5] "Fort na lewo od nas, Stockhausen, został zaatakowany. Musiało to być w nocy z 3 na 4 lub 4 na 5 lutego. Było bardzo zimno i my - razem około 6 ludzi - dostarczaliśmy na saniach amunicję do tegoż fortu. Fort został prawie okrążony. Po południu Rosjanie zaatakowali od południa biegnącą w tym miejscu linię kolejową z Poznania do Obornik. Wielu atakujących leżało teraz w otwartym przedpolu fortu. Na wale kolejowym rozstawiliśmy MG, a inni transportowali amunicję. Obsada fortu miała nadzieję, że będą mogli się poddać. Ale tego rozkazu nie przynieśliśmy. Nasze rozpoznanie podawało, że Rosjanie nie przebili się przez nasyp kolejowy w kierunku wschodnim. O załodze fortu VIa nie usłyszałem już nigdy więcej."Fort ten upadł najwcześniej pośród wszystkich włączonych w północny odcinek obrony.
W latach 90. w pobliżu fortu VIa ekshumowano około dwustu niemieckich i 40 węgierskich żołnierzy. Zdaniem Antona Szabadakai to tylko część. Teren fortu wchodzi w skład obszaru Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005)[6].
Lokalizacja i konstrukcja
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Twierdza_Pozna%C5%84_Fort_VIa%2C_1965-08-23.png/200px-Twierdza_Pozna%C5%84_Fort_VIa%2C_1965-08-23.png)
Dojazd do fortu drogą rokadową (ul. Lutycka)[7]. W pobliżu obiektu linia kolejowa Piła Główna – Poznań POD (na wschodzie) i jezioro Rusałka (na południu)[8].
Ze względu na swoją konstrukcję fort ten był unikatem w poznańskiej twierdzy. Środkowa część koszar szyjowych była załamana kleszczowo w stronę czoła, przez co narys obiektu był pięciokątny (pozostałe forty pośrednie mają narys trapezowy)[9].
Przebudowy
W 1888 roku fort został zmodernizowany i wzmocniony. Rozebrano obie kaponiery czołowe, a w ich miejsce zbudowano nowe kaponiery rewersowe[8]. Po wojnie fort został wysadzony i w większości rozebrany[10][11]. Zachowane są obie kaponiery przeciwskarpowe, wyjścia z koszar na majdany oraz polskie schrony z 1939 roku[8].
Około 2005 na teren fortu nawieziono ziemię zasypując tym samym część koszar szyjowych, fosę, a także wnętrza zachowanych korytarzy. Operacja ta miała na celu uporządkowanie tego obszaru i przygotowanie pod rekultywację. Od tego czasu nie podjęto żadnych innych działań.
Przypisy
- ↑ a b Miasto Poznań, System Informacji Przestrzennej, Miejski Konserwator Zabytków: Zespół Fortów Zewnętrznego Pierścienia Fortyfikacji Pruskich. [dostęp 2013-06-24]. (pol.).
- ↑ a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych województwa wielkopolskiego (31-03-2013). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2013. s. 160. [dostęp 2013-06-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-12)]. (pol.).
- ↑ a b Geopoz: Przeglądarka danych SIP. Miasto Poznań. [dostęp 2013-06-24]. (pol.)., warstwa: Grunty Miasta Poznania
- ↑ MariaM. Strzałko MariaM., Raport o stanie zabytków miasta Poznania, Miasto Poznań, 2007 .
- ↑ Krzyżaniak 2011 ↓, s. 65.
- ↑ Instytut na rzecz ekorozwoju: Natura 2000: „Fortyfikacje w Poznaniu”. [dostęp 2013-06-25]. (pol.).
- ↑ Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 205.
- ↑ a b c Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 209.
- ↑ Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 143, 209.
- ↑ Radosław Dzięciołowski, Sławomir Janyszek. Walory przyrodnicze poznańskich fortyfikacji. „Kronika Miasta Poznania”. 3/2002, s. 292. Wydawnictwo Miejskie. ISSN 0137-3552. (pol.).
- ↑ Polak 1988 ↓, s. 282.
Bibliografia
- Bogusław Polak: Poznańskie Fortyfikacje. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1988.
- Jacek Biesiadka, Andrzej Gawlak, Szymon Kucharski, Mariusz Wojciechowski: Twierdza Poznań. O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku.. Poznań: 2006.
- Michał Krzyżaniak: Festung Posen 1945. Pododcinek IV/ "Północ". Poznań: 2011.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia fortu
- p
- d
- e
Obszary Systemu Informacji Miejskiej | |
---|---|
Osiedla mieszkaniowe | |
Parki i ogrody | |
Placówki kulturalne | |
Ulice i place | |
Kościoły | |
Pozostałe |
|
- nawiasy grupują części miasta położone w tym samym obszarze SIM
- Wikiprojekt:Poznań
- p
- d
- e
Twierdza fortowa |
| ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Twierdza poligonalna |
|