Józef Czajkowski
![]() | Ten artykuł dotyczy malarza i pedagoga. Zobacz też: Józef Czajkowski. |
![]() Portret Józefa Czajkowskiego, pędzla Olgi Boznańskiej 1894 | |||
Data i miejsce urodzenia | 21 stycznia 1872 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 27 lipca 1947 | ||
Narodowość | polska | ||
Dziedzina sztuki | malarstwo, architektura, grafika | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() | |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Paris_1925_59878912.jpg/175px-Paris_1925_59878912.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/J%C3%B3zef_Czajkowski_-_gr%C3%B3b.jpg/175px-J%C3%B3zef_Czajkowski_-_gr%C3%B3b.jpg)
Józef Czajkowski (ur. 21 stycznia 1872 w Warszawie, zm. 27 lipca 1947 tamże)[1] – polski malarz, architekt, grafik, pedagog.
Życiorys
Brat malarza Stanisława Czajkowskiego. Studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium (1892–1895)[2], Académie Julian w Paryżu, Akademii Rzemiosła Artystycznego w Wiedniu. W latach 1894–1895 kształcił się na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie i na tamtejszej Politechnice.
Wykładał w krakowskiej ASP, na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie i w warszawskiej ASP. W 1913 założył Wydział Architektury w krakowskiej ASP, na której do 1919 roku prowadził katedrę architektury wnętrz. Był dyrektorem Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie w latach 1923–1924 oraz 1927–1929[3]. Jako profesor zwyczajny warszawskiej ASP został przeniesiony na własną prośbę w stan spoczynku z dniem 31 sierpnia 1938[4].
W roku 1901 został członkiem elitarnego Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka” oraz był współzałożycielem „Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana”. Od 1914 był członkiem stowarzyszenia „Warsztaty Krakowskie”. W 1926 współzałożył „Spółdzielnię Artystów ŁAD”.
Był mężem aktorki teatralnej Lety Walewskiej (zm. 1929)[5]. Wcześniej jedyny narzeczony Olgi Boznańskiej, jednak zerwał zaręczyny[6].
Pochowany obok brata Stanisława na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera Aleja Zasłużonych-1-29,30)[7].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1938)[8]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1928)[9]
Twórczość
Malował głównie pejzaże, portrety i sceny rodzajowe. Tworzył m.in. w stylu secesji. Autor licznych projektów, m.in. mebli, witraży, plakatów, kilimów i okładek książek. W swej twórczości nawiązywał do polskiej sztuki ludowej[10].
Obrazy
(wg źródła[11])
- Pejzaż ze ścieżką (1897)
- Kirkut (1900)
- Sad w zimie (1900) – Muzeum Narodowe, Kraków
- Zima. Paw w ogrodzie (1901) – Lwowska Galeria Sztuki, Lwów
- Cmentarz Ojców Reformatów w Krakowie[12] (1903)
- Wieś podkrakowska (1908) – Muzeum Narodowe, Kielce
- Autoportret (1938)
- Letni dzień
Projekty
- Projekt dworu w Opinogórze (1908) (niezrealizowany)
- Projekt gmachu Muzeum Techniczno-Przemysłowego w Krakowie (współautorstwo) (ok. 1908)
- Współautor projektu Wielkiego Krakowa (1910) wraz z W. Ekielskim, T. Stryjeńskim, L. Wojtyczką, K. Wyczyńskim.
- Projekt pawilonu polskiego na Międzynarodową Wystawę Sztuki Dekoracyjnej w Paryżu (1925) (zrealizowany, złoty medal w dziedzinie architektury)
Galeria
- Portret malarza Stanisława Czajkowskiego, brata artysty (1898), Muzeum Narodowe w Warszawie
- Sad w zimie (1900), Muzeum Narodowe w Krakowie
- Portret żony artysty, Lety Czajkowskiej (ok. 1905), Muzeum Narodowe w Warszawie
- Cmentarz klasztorny w Krakowie (1903)
- Leżąca (1917), Muzeum Narodowe w Krakowie
Przypisy
- ↑ Czajkowski Józef. slownikprojektantow.pl. [dostęp 2019-11-11]. (pol.).
- ↑ Czajkowski, Józef. porta-polonica.de. [dostęp 2023-06-23].
- ↑ Poczet rektorów. asp.waw.pl. [dostęp 2018-02-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-02-11)].
- ↑ Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 8, s. 304, 10 sierpnia 1938.
- ↑ Leta Walewska, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby) [dostęp 2022-06-16] .
- ↑ AngelikaA. Kuźniak AngelikaA., Boznańska : non finito, Wydanie pierwsze, Kraków 2019, s. 127, s. 134, ISBN 978-83-08-06808-3, OCLC 1137263613 [dostęp 2023-04-08], Cytat: "Józef Czajkowski, młodszy od Olgi o 7 lat, jedyny jej narzeczony.", "Czajkowski zrywa zaręczyny." (pol.).
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: Józef Czajkowski, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2018-02-11] .
- ↑ M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592 „za zasługi na polu sztuki i pracy społecznej”.
- ↑ Dz. U. z 1928 r. nr 260, poz. 631 „za działalność artystyczną”.
- ↑ Guillaume Janneau: Encyklopedia sztuki dekoracyjnej. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1978, s. 70.
- ↑ Józef Czajkowski. artyzm.com. [dostęp 2011-09-29].
- ↑ Po 66 latach odzyskano obraz Czajkowskiego. policja.pl, 2011-09-27. [dostęp 2011-09-28]. (pol.).
Bibliografia
- M. Wallis, 1974: Secesja. Wydanie II. Wydawnictwo Arkady, Warszawa.
Linki zewnętrzne
- Prace Józefa Czajkowskiego w bibliotece Polona
- p
- d
- e
Rektorzy (dyrektorzy) Szkoły Sztuk Pięknych |
|
---|---|
Rektorzy Akademii Sztuk Pięknych |
|
- PWN: 3888971