Stopień Wodny Psie Pole
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Wroc%C5%82aw_2010-07-25_-_163%3B_Jaz_Psie_Pole_stanowisko_dolne.jpg/320px-Wroc%C5%82aw_2010-07-25_-_163%3B_Jaz_Psie_Pole_stanowisko_dolne.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Wroc%C5%82aw_2010-07-25_-_189%3B_Jaz_Psie_Pole.jpg/320px-Wroc%C5%82aw_2010-07-25_-_189%3B_Jaz_Psie_Pole.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Wroc%C5%82aw_2010-08-01_247_-_%C5%9Aluza_Miejska.jpg/320px-Wroc%C5%82aw_2010-08-01_247_-_%C5%9Aluza_Miejska.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/Wroc%C5%82aw_2010-08-01_007_-_%C5%9Aluza_Miejska_%28awanport_g%C3%B3rny%29.jpg/320px-Wroc%C5%82aw_2010-08-01_007_-_%C5%9Aluza_Miejska_%28awanport_g%C3%B3rny%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Wroc%C5%82aw_2010-08-01_243_-_%C5%9Aluza_Miejska_%28awanport_g%C3%B3rny%2C_w_tle_Most_Osobowicki_Po%C5%82udniowy_nad_Kana%C5%82em_Miejskim%29.jpg/320px-Wroc%C5%82aw_2010-08-01_243_-_%C5%9Aluza_Miejska_%28awanport_g%C3%B3rny%2C_w_tle_Most_Osobowicki_Po%C5%82udniowy_nad_Kana%C5%82em_Miejskim%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Wroc%C5%82aw_2010-07-25_-_197%3B_Jaz_Psie_Pole_stanowisko_g%C3%B3rne.jpg/320px-Wroc%C5%82aw_2010-07-25_-_197%3B_Jaz_Psie_Pole_stanowisko_g%C3%B3rne.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Wroc%C5%82aw_2010-08-01_312_-_Kana%C5%82_Miejski_%28%C5%9Aluza_Miejska_-_g%C5%82owa_dolna%29.jpg/320px-Wroc%C5%82aw_2010-08-01_312_-_Kana%C5%82_Miejski_%28%C5%9Aluza_Miejska_-_g%C5%82owa_dolna%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Wroc%C5%82aw_2010-08-01_214_-_%C5%9Aluza_Miejska_%28wrota_g%C3%B3rne%29.jpg/320px-Wroc%C5%82aw_2010-08-01_214_-_%C5%9Aluza_Miejska_%28wrota_g%C3%B3rne%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Wroc%C5%82aw_2011-07-17_055_Kana%C5%82_Miejski%2C_Brama_Przeciwpowodziowa.jpg/320px-Wroc%C5%82aw_2011-07-17_055_Kana%C5%82_Miejski%2C_Brama_Przeciwpowodziowa.jpg)
Stopień Wodny Psie Pole (Miejski Stopień Wodny) – stopień wodny położony we Wrocławiu, na bocznym ramieniu rzeki Odra i kanale lateralnym, tj. na Starej Odrze oraz na Kanale Miejskim. Stopień wodny powstał podczas wielkiej inwestycji z zakresu hydrotechniki prowadzonej w mieście, tzw. pierwszej kanalizacji Odry we Wrocławiu, tj. budowy Drogi Wielkiej Żeglugi. Inwestycja ta miała na celu dostosowanie Odry do potrzeb ówczesnej żeglugi oraz zapewnienie ochrony przeciwpowodziowej miasta, ale z pominięciem jego centrum, tj. Śródmiejskiego Węzła Wodnego. Przeprowadzona była w latach 1892–1897[1].
Elementy stopnia wodnego
Stopień Wodny Psie Pole obejmuje podstawowe budowle piętrzące oraz budynki i budowle pomocnicze. Do podstawowych elementów hydrotechnicznych tego stopnia wodnego należą[1][2]:
Ważnymi elementami hydrotechnicznymi stopnia są również[1][2]:
- Brama Przeciwpowodziowa
- wrota przeciwpowodziowe zamontowane w głowie dolnej Śluzy Miejskiej.
Oprócz wyżej wymienionych elementów podstawowych, powstał cały zespół obiektów pomocniczych stopnia wodnego[1]:
- Most Burzowy
- budynki mieszkalne, administracyjne i gospodarcze:
- umocnienia brzegów, obwałowania i groble, wraz z językiem rozdzielczym grobli rozdzielającej Starą Odrą i Kanał Miejski.
Lokalizacja stopnia
Stopień ten jest o tyle nietypowy, że poszczególne obiekty nie są zlokalizowane w jednym lub zbliżonym przekroju rzeki lecz w dwóch grupach[1][2]:
- jaz i brama przeciwpowodziowa wraz z budynkami obsługi tej grupy, w rejonie osiedla Ołbin i Plac Grunwaldzki, w około 3 kilometrze biegu Starej Odry oraz Kanału Miejskiego, a
- śluza z wrotami przeciwpowodziowymi i budynkami obsługi tej grupy, w rejonie osiedla Kleczków, około 3-4 km poniżej pierwszej grupy budowli, tj. ok. 6–7 km biegu Kanału Miejskiego.
Miejsce w układzie funkcjonalnym
Stopień wodny Psie Pole zlokalizowany jest na skanalizowanym odcinkiem rzeki Odra[3][4]. Jest więc jednym z wielu stopni umiejscowionym w całym ciągu stopni piętrzących i utrzymujących odpowiedni poziom wody. Poprzednim stopniem wodnym, dla którego Stopień Wodny Psie Pole kształtuje poziom wody dolnej, jest Stopień Wodny Szczytniki. Natomiast następnym stopniem wodnym jest[2]:
- częściowo Stopień Wodny Różanka (dla Jazu Psie Pole, którego poziom wody dolnej jest kształtowany przez ten stopień), a
- częściowo Stopień Wodny Rędzin (dla Śluzy Miejskiej, której przez ten stopień jest kształtowany poziom wody dolnej).
Równolegle (równorzędnie) ze Stopniem Wodnym Psie Pole umiejscowiony jest[2]:
- na tzw. Głównej Drodze Wodnej we Wrocławiu :
- Stopień Wodny Zacisze dla Jazu Psie Pole,
- Stopień Wodny Różanka dla Śluzy Miejskiej,
- na Odrze Śródmiejskiej dla Śluzy Miejskiej – Mieszczański Stopień Wodny.
Choć jednym z celów inwestycji była budowa drogi wodnej szumnie nazwaną Drogą Wielkiej Żeglugi, szybko okazało się, iż jest ona niedostosowana do rosnących potrzeb transportowych i technicznego rozwoju transportowego taboru pływającego. Dotyczyło to między innymi wymiarów śluz i głębokości tranzytowych na tym szlaku. Również według współczesnych kryteriów ta droga wodna może mieć znaczenie jedynie lokalne i pomocnicze. Wymiary śluz na szlaku, w tym Śluzy Miejskiej wchodzącej w skład tego stopnia wodnego oraz głębokości tranzytowe są bowiem zdecydowanie zbyt małe i odpowiadają tylko II klasie dróg wodnych[2][5].
Osobny artykuł: Drogi wodne we Wrocławiu.
Osobny artykuł: Śluzy wodne we Wrocławiu.
Obiekty podstawowe
Na podstawowe obiekty stopnia składają się budowle piętrzące: jaz, śluza i wrota przeciwpowodziowe.
Osobny artykuł: Jaz Psie Pole.
Osobny artykuł: Brama Przeciwpowodziowa.
Osobny artykuł: Śluza Miejska we Wrocławiu.
Obiekty pomocnicze
Obiekty pomocnicze stopnia wodnego obejmują budynki i budowle towarzyszące podstawowym budowlom piętrzącym stopnia.
Jednym z takich obiektów jest Most Burzowy powiązany konstrukcyjnie i funkcjonalnie z Bramą Przeciwpowodziową. Most ten powstał na potrzeby obsługi zarówno Bramy Przeciwpowodziowej – na moście umieszczono tory prowadzące zamknięcia bramy (wrota wsporne); jak i jazu kozłowo-iglicowego, zapewniając dostęp z budynków mieszkalnych, gospodarczych i administracyjnych do jazu.
Osobny artykuł: Most Burzowy.
Innym elementem pomocniczym stopnia był wybudowany na początku XX wieku krótki odcinek toru łączącego nowy magazyn iglic z mostem bramy przeciwpowodziowej[1].
Razem ze stopniem wodnym powstało szereg budynków, w tym budynki mieszkalne dla pracowników obsługujących stopień wodny, budynki na potrzeby administracji stopnia oraz budynki gospodarcze. Jak wyżej zaznaczono powstały dwie grupy budynków, co związane było z dużymi odległościami pomiędzy poszczególnymi elementami stopnia wodnego, wynoszącymi około 3-4 kilometry.
Pierwsze budynki przy jazie powstały w latach 1895–1898. Były to: budynek pełniący funkcję mieszkalną oraz biurową dla kierownika stopnia i magazyn iglic. Następnie w 1899 powstał budynek gospodarczy. Kolejne budynki obejmowały nowy magazyn iglic, w przeciwieństwie do poprzedniego drewnianego, nowy budynek został wzniesiony w technologii murowanej i przylegający do niego budynek mieszkalny dla dwóch rodzin pracowników stopnia wodnego. Na przełomie XIX i XX wieku dobudowano przy budynkach mieszkalnych komórki gospodarcze. Powstał również nowy budynek gospodarczy – szopa z tzw. muru pruskiego. Przed wojną dokonano jeszcze przebudowy starego magazynu iglic, wydzielono w nim pomieszczenia dyżurek. Dalsza przebudowa obiektu wraz ze zmianą jego przeznaczania nastąpiła w latach 70. XX wieku. Przy śluzie natomiast zrealizowano budynki: budynek biura budowy w 1895 roku, następnie budynek mieszkalny i budynek gospodarczy. W 1898 roku wybudowano szkieletowy budynek przepompowni i nieco później obok niego budynek szopy roboczej[1].
Zobacz też
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b c d e f g Fundacja Otwartego Muzeum Techniki – Budowle hydrotechniczne Wrocławskiego Wezła Wodnego, Wrocław, 2007 (dostęp 2010-02-01)
- ↑ a b c d e f Zespół autorski: dr inż. kpt. ż.s. Jacek Trojanowski – kierownik pracy, dr kpt. ż.s. Krzysztof Wos, dr inż. Anna Galor, dr inż. Bogusz Wiśnicki, mgr inż. Marcin Breitsprecher, Analiza potrzeb inwestycyjnych w zakresie żeglugi śródlądowej na rzece Odrze w latach 2007-2013. bip.transport.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)]., AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE, INSTYTUT INŻYNIERII TRANSPORTU, Zakład Żeglugi Śródlądowej i Gospodarki Wodnej, SZCZECIN 2006 (dostęp 2010-02-01)
- ↑ Wiesław Depczyński, Andrzej Szamowski: Budowle i zbiorniki wodne. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 1997, seria: Inżynieria Środowiska. ISBN 83-87012-66-1. (pol.).
- ↑ Zbigniew Szling, Jan Winter: Drogi wodne śródlądowe. Wrocław: Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, 1988, seria: skrypt budownictwo. (pol.).
- ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie śródlądowych dróg wodnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1208)
Linki zewnętrzne
Wikimapia
- Jaz Psie Pole w Wikimapii (dostęp 2010-01-28)
- Śluza Miejska w Wikimapii (dostęp 2010-01-28)
- Brama Przeciwpowodziowa w Wikimapii (dostęp 2010-01-28)
- Kanał Miejski w Wikimapii (dostęp 2010-01-28)
- Stara Odra w Wikimapii (dostęp 2010-01-28)
Wratislaviae Amici
- Jaz Psie Pole na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2010-01-28)
- Śluza Miejska na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2010-01-28)
- Brama Przeciwpowodziowa na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2010-01-28)
- Kanał Miejski na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2010-01-28)
- Stara Odra na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2010-01-28)
- p
- d
- e
rzeki |
|
---|---|
mniejsze cieki |
|
kanały |
|
- Bulwar Józefa Zwierzyckiego
- Bulwar kard. Stefana Wyszyńskiego
- Bulwar Marii i Lecha Kaczyńskich
- Bulwar św. Matki Teresy z Kalkuty we Wrocławiu
- Bulwar Piotra Włostowica
- Bulwar Politechniki Wrocławskiej
- Bulwar Słoneczny
- Bulwar Stanisława Kulczyńskiego
- Bulwar ks. Aleksandra Zienkiewicza (św. Marcina)
- Bulwar Tadka Jasińskiego
- Bulwar Xawerego Dunikowskiego