Zenon Romańczuk
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 23 sierpnia 1890 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 1940 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1914–1921, 1924–1938 i 1939–1940 |
Siły zbrojne | Armia Imperium Rosyjskiego |
Formacja | Polska Organizacja Wojskowa |
Jednostki | |
Stanowiska | zarządca składnicy |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Zenon Romańczuk, ps. „Zofia”, „Zerwisz”[1] (ur. 23 sierpnia[a] 1890 w Berdyczowie, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – kapitan saperów Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Urodził się 23 sierpnia 1890 w Berdyczowie, ówczesnym mieście powiatowym guberni kijowskiej, w rodzinie Józefa i Ludwiki z Majewskich[2][1][5][7]. W latach 1900–1906 uczęszczał do 2. Gimnazjum w Żytomierzu, w latach 1907-1909 do c. k. I. Wyższej Szkoły Realnej we Lwowie, a od 1909 do c. k. Szkoły Realnej w Krośnie, gdzie w 1912 zdał egzamin dojrzałości[8][9]. Od 1 listopada 1912 do 20 grudnia 1913 w czasie studiów na Szkoły Politechnicznej we Lwowie był członkiem Związku Strzeleckiego[10]. W 1914 pracował w elektrowni w Żytomierzu jako praktykant[8].
4 września 1914, po wybuchu I wojny światowej, wcielony do armii rosyjskiej[11]. 28 sierpnia 1915, po ukończeniu szkołę oficerskiej w Kijowie, został mianowany chorążym (praporszczykiem)[8]. 14 maja 1916 awansował na podporucznika, a 17 listopada tego roku na porucznika[8]. W 1916 został ranny. Służbę w armii rosyjskiej zakończył 28 grudnia 1917[11].
Od 25 marca do 1 listopada 1918 działał w Polskiej Organizacji Wojskowej w Kijowie[11]. 27 stycznia 1919 wstąpił do WP, przydzielony do 1 kompanii 1 pułku piechoty Legionów. Brał udział w wojnie z bolszewikami. 30 lipca 1920 pod Demidówką nad Styrem został ranny w bitwie pod Brodami i Beresteczkiem[2].
W latach 1921–1922 kontynuował studia na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Lwowskiej[8]. W latach 1922–1924 odbył praktykę w batalionie elektrotechnicznym oraz pracował w Oddziale II Sztabu Dowództwa Okręgu Korpusu Nr III na granicy litewskiej, a także kierował robotami budowlanymi w Brześciu, Prużanie i Kobryniu[8]. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 1562. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty[12][13]. Posiadał przydział w rezerwie do 28 pułku piechoty w Łodzi[14][15]. 27 czerwca 1924 został powołany do czynnej służby. Objął stanowisko dowódcy kompanii i oficera materiałowego batalionu elektrotechnicznego w Nowym Dworze Mazowieckim[16]. W listopadzie 1928 został przeniesiony macierzyście do kadry oficerów saperów z równoczesnym przeniesieniem służbowym do Departamentu Inżynierii Ministerstwa Spraw Wojskowych na stanowisko referenta[17]. Od 1929 w Wojskowym Zakładzie Zaopatrzenia Inżynieryjnego, a następnie w 3 batalionie saperów w Wilnie[18]. W kwietniu 1933 został przeniesiony do Komendy Miasta Wilno[19] na stanowisko referenta administracji koszar[20]. W grudniu 1934 został przeniesiony do Pomocniczej Składnicy Inżynierii w Krakowie na stanowisko zarządcy[21]. Po reorganizacji zajmował stanowisko zarządcy Składnicy Saperskiej Nr 5 w Krakowie[22]. Z dniem 31 grudnia 1938 został przeniesiony w stan spoczynku[22]. Mieszkał w Krakowie przy ul. Kamiennej 45, a później przy ul. Żuławskiego 16 m. 11[1].
We wrześniu 1939 wzięty do niewoli przez Sowietów, osadzony w Starobielsku. Został zamordowany wiosną 1940 przez NKWD w Charkowie. Figuruje na liście straceń, poz. 2795. Pochowany na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach.
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majora[23]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Zenon Romańczuk był żonaty, miał syna Tadeusza Lecha (ur. 16 października 1924) i córkę Elżbietę Teresę (ur. 19 października 1927)[20].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari nr 576[2] – 16 lutego 1921[24][25]
- Krzyż Niepodległości – 27 czerwca 1938 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[26][1][27]
- Krzyż Walecznych dwukrotnie nr 34157[11][28]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[11]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[11]
- łotewski Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej – 6 sierpnia 1929[29][11]
- Odznaka pamiątkowa „Wilno 1919 Wielkanoc”[11]
Zobacz też
- Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
- Obozy NKWD dla jeńców polskich
- ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
- zbrodnia katyńska
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b c d Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-12-14]..
- ↑ a b c d Kolekcja ↓, 1.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 597.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 252.
- ↑ a b Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 452.
- ↑ Sprawozdanie 1912 ↓, s. 55.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-12-14]..
- ↑ a b c d e f Kolekcja ↓, 4.
- ↑ Sprawozdanie 1912 ↓, s. 55, 57.
- ↑ Kolekcja ↓, 3, 4.
- ↑ a b c d e f g h Kolekcja ↓, 3.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 484.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 424.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 207.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 192.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 580, 597.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 353.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 252, 751.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 11 kwietnia 1933 roku, s. 86.
- ↑ a b Kolekcja ↓, 2.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 266.
- ↑ a b Kolekcja ↓, 8.
- ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 26 lutego 1921, s. 340.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-12-14]..
- ↑ M.P. z 1938 r. nr 177, poz. 323.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-12-14]..
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-12-14]..
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 6 sierpnia 1929, s. 241.
Bibliografia
- Romańczuk Zenon. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.57-4755 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-12-12].
- Szóste Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Szkoły Realnej w Krośnie za rok szkolny 1912. Krosno: Nakładem Funduszu Naukowego, 1912.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2022-01-19].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Kazimierz Banaszek, Krystyna Wanda Roman, Zdzisław Sawicki: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
- Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
- Jędrzej Tucholski: Mord w Katyniu. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1991. ISBN 83-211-1408-3.