52 Dywizjon Artylerii Lekkiej
![]() | Ten artykuł dotyczy 52 dal. Zobacz też: inne dywizjony artylerii noszące numer 52. |
Historia | |
Państwo |
|
---|---|
Sformowanie | 1939 |
Rozformowanie | 1939 |
Tradycje | |
Rodowód | 27 pułk artylerii lekkiej |
Dowódcy | |
Pierwszy | mjr art. Kazimierz Sobolewski |
Działania zbrojne | |
kampania wrześniowa | |
Organizacja | |
Rodzaj sił zbrojnych | |
Rodzaj wojsk | artyleria |
Podległość | przewidywana - 38 pułk artylerii lekkiej. Dowództwo Obrony Lwowa |
52 Dywizjon Artylerii Lekkiej (52 dal) – pododdział artylerii lekkiej Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.
Dywizjon nie występował w pokojowej organizacji wojska. Został sformowany przez 27 pułk artylerii lekkiej z Włodzimierza Wołyńskiego.
52 dal w kampanii wrześniowej
Mobilizacja
Dywizjon został sformowany zgodnie z planem mobilizacyjnym „W”, w I rzucie mobilizacji powszechnej[1]. Jednostką mobilizującą był 27 pułku artylerii lekkiej stacjonujący we Włodzimierzu Wołyńskim[2]. Organizacja wojenna pododdziału zakładała, że w jego składzie znajdzie się dowództwo, trzy baterie armat i kolumna amunicyjna. Każda z baterii była uzbrojona w cztery 75 mm armaty wz. 1897[a]. Dywizjon miał być jednostką artylerii odwodu Naczelnego Wodza. Pod koniec czerwca 1939 została podjęta decyzja na podstawie planu mobilizacyjnego "W 1" o włączeniu dywizjonu w skład rezerwowego 38 pułku artylerii lekkiej[3] jako I dywizjon pułku. Dywizjon został zmobilizowany w dniach 31 sierpnia – 5 września 1939, we Włodzimierzu Wołyńskim. Mobilizowany dywizjon posiadał braki kadrowe i materiałowe. 4 września dalsze formowanie dywizjonu przeniesiono do pobliskiego Łobaczyna. Tam uzupełniano braki i kończono formowanie. Od 6 września prowadzono szkolenie oraz odbyto ostre strzelanie na poligonie na tzw. "Żydówce". 10 września 52 dal został załadowany do transportu kolejowego.
Działania bojowe
52 dal wyruszył transportem kolejowym w kierunku Niżankowic do miejsca koncentracji 38 Dywizji Piechoty Rezerwowej. Z uwagi, że nie dotarł tam nie został przemianowany na dywizjon I/38 pal. Poprzez Żydatycze został skierowany do Lwowa. W nocy z 12 na 13 września 1939 roku dyon został wyładowany w Dublanach i stanął na postoju w lesie, w rejonie Instytutu Rolniczego[4]. W tym czasie 38 pal, w składzie 38 DP rez. znajdował się w lasach na wschód od Medyki[5]. 13 września do Lwowa dotarła 1 bateria, a w nocy z 13 na 14 września reszta dywizjonu. Po przybyciu do Lwowa początkowo dywizjon został podzielony na baterie i plutony i wyznaczony do obrony przeciwpancernej w szykach piechoty i jako artyleria bezpośredniego wsparcia[6]. 14 września zajmował stanowiska ogniowe: 1 bateria przy ul. Gródeckiej i Janowskiej, 2 bateria, plutonami przy ul. Zamarstynowskiej i Stryjskiej, 3 bateria obstawiała wyloty dróg w rejonie Podzamcza. Tego dnia baterie dywizjonu ostrzeliwały stwierdzone pojazdy pancerne i samochody w rejonie Sichowa i Wólki Sichowskiej oraz gniazda broni maszynowej w rejonie Kulparkowa. Nocą 13/14 września grupa kanonierów z ochotnikami studentami pod dowództwem 4 oficerów dywizjonu wykonała wypad celem odzyskania z przedpola jaszcza z amunicją i rozpoznania stanowisk nieprzyjaciela[7]. Dowódca 52 dal mjr Sobolewski był dowódcą grupy artylerii odcinka południowego, oprócz 2 i 3 baterii dywizjonu w skład grupy wchodziły też bateria 5/33 pal oraz 2 i 3 baterie OZAL nr 6 (nazywane 2/5 pal i 3/5 pal) jako artyleria przeciwpancerna. 15 września obie baterie ostrzeliwały wykryte cele w postaci niemieckiej piechoty, pojazdy w rejonie Sokolniki, Sichowa i Kleparowa. Straty poniesione 14 i 15 września, to: 13 rannych kanonierów, w tym 4 ciężko i 1 oficer[8]. W dniach 15 i 16 września bateria 2/52 dal ostrzeliwała Zboiska i Hołosko Wielkie i wzgórza 324 i Hołosko Małe, 1/52 dal Kortumową Górę, obsługa lkm 2 baterii zestrzeliła niemiecki samolot obserwacyjny. Straty dywizjonu, to 1 poległy i 5 rannych kanonierów i utracone 3 konie. 52 dal wspierał obronę również na odcinku zachodnim[9].
W dniu 16 września dywizjon wspierał ogniem natarcie wojsk Frontu Południowego przebijającego się do Lwowa i kontrataki załogi lwowskiej na niemieckie jednostki oblegające Lwów. Z uwagi na to baterie dywizjonu ostrzeliwały cele na przedpolu odcinka północnego i zachodniego Kortumową Górę, Hołosko Wielkie, Sanatorium oraz wzg. 324, Klasztor w Zboiskach wzg.325[10]. 17 i 18 września baterie dywizjonu ostrzeliwały te same cele otrzymując na to odpowiednie dotacje amunicji. Przy czym 18 września o godz. 13.50 dywizjon ostrzelał lotnisko w Skniłowie, gdzie zaobserwowano 9 bombowych (transportowych?) samolotów niemieckich z tego 2 unieruchomiono[11]. 19 września ponownie ostrzeliwano cele na przedpolu grupy piechoty, pojazdy, w tym pancerne i samoloty na lotnisku w Skniłowie. Baterie 2 i 3 wspierały głównie odcinek południowy 1/52 dal głównie odcinek północny. Od 16 do 22 września 1 bateria armat na odcinku północnym wchodziła w skład kombinowanego dywizjonu artylerii lekkiej kpt. Stefana Płosso wraz z 1 i 2 baterią armat i 2 baterii haubic OZAL nr 6[12]. W obronie Lwowa jednostka walczyła do 22 września 1939 roku, następnie wraz z całym garnizonem lwowskim skapitulował przed Armią Czerwoną.
Obsada personalna 52 dal
- dowódca dywizjonu – mjr art. mgr Kazimierz Sobolewski
- adiutant – ppor. rez. Edward Malczewski
- oficer zwiadowczy – ppor. Władysław Filip Łuczyński
- oficer łączności – ppor. rez. Wincenty Marian Chabura
- oficer łącznikowy – ppor. rez. Ewaryst Hołdanowicz
- oficer obserwacyjny – por. rez. Jan Marcjan Wnekowski
- oficer płatnik - ppor. rez. Jan Wiśniewski
- lekarz weterynarii – ppor. rez. lek. wet. Tadeusz Józef Łada-Kłodziński
1 bateria
- dowódca baterii – kpt. rez. art. Edward Jan Nowak
- oficer zwiadowczy – ppor. rez. Piotr Płonek[13]
- oficer ogniowy – ppor. rez. Jan Jaszczęć[13]
- dowódca plutonu - ppor. rez. Ewaryst Hołdanowicz[14]
- dowódca plutonu – ppor. rez. Julian Colonna-Walewski[15]
2 bateria
- dowódca baterii – kpt. Józef Bilewski
- oficer zwiadowczy - ppor. Mieczysław Zawirski[14]
- oficer baterii - ppor. rez. Karol Korba[14]
- szef baterii – plut. Bronisław Mucha
3 bateria
- dowódca 3 baterii – ppor. Woźniak[16], kpt. Wacław Kużas[7][17]
- oficer baterii – por. rez. Tadeusz Skrowaczewski
Uwagi
- ↑ Ryszard Rybka, Kamil Stepan, Najlepsza broń ... s. 303, natomiast Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny "W" ... s. 82 podał, że 52 dal miał być sformowany w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem czerwonym oraz uzbrojony w 100 mm haubice wz. 1914/1919A i wyposażony w jaszcze wz. 1914/1919K.
Przypisy
- ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 303.
- ↑ Zarzycki 1995 ↓, s. 82.
- ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. CXXXIX-CXL.
- ↑ Zarzycki 2005 ↓, s. 81.
- ↑ Dalecki 1989 ↓, s. 177.
- ↑ Zarzycki 1999 ↓, s. 42-43.
- ↑ a b Wesołowski (red.) i 1/2018 ↓, s. 241-242.
- ↑ Wesołowski (red.) i 1/2018 ↓, s. 271-274.
- ↑ Wesołowski (red.) i 1/2018 ↓, s. 307-308.
- ↑ Wesołowski (red.) i 1/2018 ↓, s. 312-313.
- ↑ Wesołowski (red.) i 2/2018 ↓, s. 118.
- ↑ Wesołowski (red.) i 2/2018 ↓, s. 213-216.
- ↑ a b c Zarzycki 1999 ↓, s. 42.
- ↑ a b c Wesołowski (red.) i 1/2018 ↓, s. 311-312.
- ↑ Był absolwentem III kursu SPRA z oceną bardzo dobrą, z 4 lokatą i w stopniu plutonowego podchorążego. Nigdzie jednak nie ma potwierdzenia jego awansu na podporucznika.
- ↑ Zarzycki 2005 ↓, s. 98-99.
- ↑ Wesołowski (red.) i 2/2018 ↓, s. 66,166, załącznik.
Bibliografia
- Ryszard Dalecki: Armia „Karpaty” w wojnie obronnej 1939 roku. wyd. 2. Rzeszów: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1989. ISBN 83-03-02830-8.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny "W" i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza "Adiutor", 2010. ISBN 978-83-86100-83-5. OCLC 674626774.
- Piotr Zarzycki. Artyleria w obronie Lwowa w roku 1939. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”, 2005. Warszawa.
- Piotr Zarzycki: Plan mobilizacyjny „W”. Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny. Pruszków 1995: Oficyna Wydawnicza "Ajaks" i Zarząd XII Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, 1995. ISBN 83-85621-87-3.
- Piotr Zarzycki: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. 27 pułk artylerii lekkiej. Zeszyt 81. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 1999. ISBN 83-87103-93-4. OCLC 830291173.
- Andrzej Wesołowski (red.): Obrona Lwowa 1939 tom 1: Dokumenty 1-16 września. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2018. ISBN 978-83-63374-64-8.
- Andrzej Wesołowski (red.): Obrona Lwowa 1939 tom 2: Dokumenty 17-22 września. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2018. ISBN 978-83-63374-65-5.
- Przemysław Dymek: Wołyńska Dywizja. 27 Dywizja Piechoty w latach 1921-1939. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2015. ISBN 978-83-7889-083-6.
- p
- d
- e
Grupy Artylerii | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Brygady artylerii | |||||||
Artyleria motorowa |
| ||||||
Artyleria ciężka |
| ||||||
Artyleria lekka |
| ||||||
Artyleria konna |
| ||||||
Artyleria pomiarowa | |||||||
Artyleria nadbrzeżna |
| ||||||
Artyleria górska |
| ||||||
Artyleria piesza (pozycyjna) |
| ||||||
Artyleria KOP | |||||||
Artyleria przeciwlotnicza |
| ||||||
Armaty polowe |
| ||||||
Haubice |
| ||||||
Armaty górskie | |||||||
Armaty przeciwpancerne | |||||||
Armaty przeciwlotnicze |
| ||||||
Moździerze | |||||||
Konstrukcje prototypowe |
|