Savoia-Marchetti SM.82
![]() Savoia Marchetti SM 82 w Muzeum Włoskich Sił Powietrznych w Vigna di Valle | |||
Dane podstawowe | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Producent | Savoia-Marchetti | ||
Typ | samolot transportowy i bombowy | ||
Konstrukcja | dolnopłat o konstrukcji mieszanej, podwozie klasyczne, chowane w locie | ||
Załoga | 4 - 8 osób | ||
Historia | |||
Data oblotu | 1939 | ||
Lata produkcji | 1940 - 1944 | ||
Wycofanie ze służby | lata 60. XX wieku | ||
Dane techniczne | |||
Napęd | 3 silniki gwiazdowe Alfa Romeo 128 RC.21 | ||
Moc | 950 KM (708 kW) każdy | ||
Wymiary | |||
Rozpiętość | 29,68 m | ||
Długość | 22,90 m | ||
Wysokość | 6,00 m | ||
Powierzchnia nośna | 118,60 m² | ||
Masa | |||
Własna | 10 550 kg | ||
Startowa | 18 020 kg | ||
Osiągi | |||
Prędkość maks. | 370 km/h | ||
Prędkość przelotowa | 300 km/h | ||
Pułap | 6 000 m | ||
Zasięg | 3 000 km | ||
Dane operacyjne | |||
Uzbrojenie | |||
1 karabin maszynowy kal. 12,7 mm 3 karabiny maszynowe kal. 7,7 mm bomby o łącznej masie do 4000 kg w wersji bombowej | |||
Użytkownicy | |||
Włochy, Niemcy | |||
|
Savoia-Marchetti SM.82 Canguru (wł. kangur) – włoski ciężki samolot transportowy, używany także jako bombowiec, z okresu II wojny światowej.
Historia
Samolot SM.82 powstał jako rozwinięcie wcześniejszej konstrukcji inż. Alessandro Marchetti, ciężkiego samolotu transportowego SM.75. Zachowując ogólny układ maszyny, zespół konstrukcyjny wytwórni Savoia-Marchetti wydłużył i powiększył kadłub, tworząc w ten sposób bardzo użyteczny samolot zdolny do przewozu ciężkich ładunków na duże odległości. Przewidziano także możliwość montażu w kadłubie komory bombowej.
Prototyp został oblatany w 1939 roku, a już w roku następnym pierwsze egzemplarze samolotu dotarły do jednostek. Początkowo produkcja postępowała wolno, w chwili przystąpienia Włoch do II wojny światowej Regia Aeronautica dysponowała zaledwie 12 maszynami. W lutym 1940 roku oblatano prototyp wersji bombowej. Ponieważ był to wówczas jedyny włoski samolot zdolny do przeprowadzania bombardowań strategicznych, pierwsze bombowce trafiły na wyposażenie lotnictwa jeszcze w tym samym roku.
Pierwsze zadania transportowych SM.82 polegały na transporcie ludzi i zaopatrzenia dla wojsk włoskich w Afryce Północnej. Jednocześnie, w połowie 1940 roku bombowce SM.82 zostały wykorzystane do przeprowadzenia nalotów na Gibraltar. Działania te, prowadzone przez niewielkie grupy samolotów, miały wydźwięk bardziej propagandowy niż strategiczny i nie spowodowały większych zniszczeń w brytyjskiej kolonii. W trakcie nalotów Regia Aeronautica straciła jedną maszynę.
Większy sukces odniosły cztery bombowce z 41° Gruppo w dalekodystansowym nalocie na brytyjskie instalacje naftowe w Manamie nad Zatoką Perską. Dzięki zaskoczeniu i braku przeciwdziałania obrony przeciwlotniczej wszystkie cztery startujące z Rodos maszyny osiągnęły cel i powróciły bezpiecznie na lotnisko w Zula we Włoskiej Afryce Wschodniej. Kolejnymi zadaniami były nocne naloty pojedynczych samolotów na port w Aleksandrii, Port Said, Suez i inne cele w Egipcie na przełomie 1940 i 1941 roku.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Savoia_Marchetti_SM.82_Marsupiale_dell%27Italian_Co-belligerent_Air_Force.jpg/220px-Savoia_Marchetti_SM.82_Marsupiale_dell%27Italian_Co-belligerent_Air_Force.jpg)
Od roku 1942 bombowe wersje SM.82 były zastępowane w linii przez czterosilnikowe samoloty Piaggio P.108 i sukcesywnie przekazywane do jednostek transportowych. Tam przejęły rolę zaopatrywania w sprzęt wojsk włoskich walczących w Afryce Północnej i Wschodniej. Dzięki dużej pojemności ładowni i specjalnym wzmocnieniom konstrukcji możliwe było przewożenie w tych samolotach ciężkich ładunków, np. lekkiego czołgu (tankietki) L3/33 lub dwupłatowych myśliwców Fiat CR.32 i Fiat CR.42, ze zdemontowanymi skrzydłami. Wszystkie używane przez Włochów w Afryce Wschodniej myśliwce zostały dostarczone w ten sposób. Po wybuchu wojny brytyjsko-irackiej w 1941 roku SM.82 dostarczały zaopatrzenie dla sił irackich. 21 egzemplarzy zostało przystosowanych do roli transportu wojsk powietrznodesantowych.
SM.82 były także używane w roli samolotów komunikacyjnych, głównie w lotach do Ameryki Południowej i na Daleki Wschód. Na specjalnie przystosowanym samolocie włoscy piloci A. Tondi, R. Degasso i F. Vignoli ustanowili rekord przelotu na trasie zamkniętej, pokonując 12 860 km. W lecie 1942 roku jedna z maszyn wykonała lot z Rzymu przez Etiopię i Singapur do Tokio, przewożąc model włoskiego silnika odrzutowego, konstrukcji inż. Campiniego.
Jednostki transportowe wyposażone w SM.82 brały aktywny udział w ewakuacji wojsk Osi z Tunezji w 1943 roku, ponosząc duże straty. Po kapitulacji Włoch we wrześniu 1943 samoloty SM.82 były wykorzystywane po obu stronach frontu, zarówno przez lotnictwo Włoskiej Republiki Socjalnej, jak i Aviazione Cobelligerante Italiana. Na północy Włoch, pozostającej pod kontrola wojsk niemieckich wznowiono produkcję i kontynuowano ją, także na potrzeby Luftwaffe, aż do 1944 roku.
Po zakończeniu wojny ponad dwadzieścia ocalałych SM.82 zostało poddanych przebudowie, obejmującej m.in. wymianę silników na amerykańskie Pratt & Whitney R-1830. Pełniły one służbę transportową w odrodzonej Aeronautica Militare aż do początku lat 60.
Opis konstrukcji
Savoia-Marchetti SM.82 był ciężkim samolotem transportowym i bombowym o konstrukcji mieszanej: kadłub o konstrukcji spawanej z rur stalowych kryty był płótnem, skrzydła zbudowane były z drewna. Klasyczne podwozie z kółkiem ogonowym było chowane w locie. Napęd samolotu stanowiły trzy silniki Alfa Romeo 128 RC.21 o mocy 950 KM każdy. Uzbrojenie obronne składało się z karabinu maszynowego kal. 12,7 mm w wieżyczce strzeleckiej na grzbiecie kadłuba oraz karabinów maszynowych kal. 7,7 mm umieszczonych w bocznych okienkach kadłuba i w tylnej części gondoli bombardiera (w wersji bombowej).
Obszerny kadłub mieścił ładownię przystosowaną do przewozu 40 żołnierzy z wyposażeniem (14 pasażerów w wersji komunikacyjnej) lub ciężkiego sprzętu. Możliwe było także przystosowanie SM.82 do transportu 3000 litrów paliwa w specjalnym zbiorniku w ładowni. Wersja bombowa posiadała komorę na 4000 kg bomb lotniczych.
Bibliografia
- WiesławW. Bączkowski WiesławW., Włoskie samoloty wojskowe 1936 - 1945, Warszawa: „Lampart”, 1999, ISBN 83-86776-49-8, ISBN 83-86776-00-5, OCLC 751529809 .
- David Mondey The Concise Guide to Axis Aircraft of World War II, Bounty Books, 1996, ISBN 1-85152-966-7
- Comando Supremo [dostęp 10 czerwca 2009]
- Century of Flight. century-of-flight.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-10-28)]. [dostęp 10 czerwca 2009]
- www.airway.ru [dostęp 10 czerwca 2009]
- p
- d
- e