Graniczna Placówka Kontrolna Łysa Polana
![]() (czerwiec 2008) | |
Historia | |
Państwo |
|
---|---|
Sformowanie | 1945[a] |
Rozformowanie | 24 sierpnia 2005 (przekształcenia) |
Tradycje | |
Rodowód | PPK Zwardoń |
Kontynuacja | PSG na Łysej Polanie |
Organizacja | |
Dyslokacja | Zwardoń |
Formacja | Wojska Ochrony Pogranicza |
Podległość | 9 Oddział Ochrony Pogranicza |
Graniczna Placówka Kontrolna Zwardoń/Łysa Polana – zlikwidowany pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza wykonujący kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu bezpośrednio w przejściu granicznym na granicy z Czechosłowacją.
Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej na Łysej Polanie – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej wykonująca kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu bezpośrednio w przejściu granicznym na granicy z Czechosłowacją/Republiką Słowacką[b].
Formowanie i zmiany organizacyjne
W październiku 1945 Naczelny Dowódca WP nakazywał sformować na granicy państwowej 51 przejściowych punktów kontrolnych[c]. Graniczna Placówka Kontrolna Zwardoń została utworzona w 1945 jako Kolejowy Przejściowy Punkt Kontrolny (PPK – kolejowa) III kategorii o etacie nr 8/12[1] i numerze 33[2]. Obsada PPK składała się z 10 żołnierzy i 1 pracownik cywilny[3].
W 1946 przejściowy punkt kontrolny został przeformowany do kategorii C według etatu nr 7/12. Przyjął też statut drogowego PPK. W 1947 przeorganizowany na kategorię D według etatu 7/33. Przyjął też nową nazwę Granicznej Placówki Kontrolnej WOP. W 1848 nastąpiła kolejna reorganizacja Wojsk Ochrony Pogranicza. Oddziały WOP przeformowano w brygady ochrony pogranicza, a GPK WOP Zwardoń przemianowano na Graniczną Placówkę Ochrony Pogranicza i przeformowano według etatu nr 7/74 i nadano jej numer 43[2]. Placówkę przeniesiono na. Łysą Polanę i w 1950 przeformowana została na etat nr 096/27. W 1952 włączona do etatu 3 Brygady WOP[4] .
Jesienią 1965 Graniczna Placówka Kontrolna Łysa Polana weszła w podporządkowanie Komendy wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej[5]. Wycofano się z tego rozwiązania w końcu 1971, ponieważ od 1 października 1971 WOP został podporządkowany pod względem operacyjnym pod MSW (pod względem gospodarczym – od 1 stycznia 1972). Do WOP powrócił też cały pion kontroli ruchu granicznego wraz z przejściami granicznymi. Przywrócono jednolity system ochrony granicy państwa. GPK Łysa Polana weszła w podporządkowanie dowódcy 3. Karpackiej Brygady WOP, w Nowym Sączu, następnie od 1976 Karpackiej Brygady WOP[6].
- Straż Graniczna:
15 maja 1991 po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991, Graniczna Placówka Kontrolna Łysa Polana weszła w podporządkowanie Karpackiego Oddziału Straży Granicznej i przyjęła nazwę Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej na Łysej Polanie (GPK SG na Łysej Polanie)[7] .
W ramach reorganizacji struktur Straży Granicznej związanej z przygotowaniem Polski do wstąpienia, do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen. Podczas restrukturyzacji wprowadzono kompleksową ochronę granicy już na najniższym szczeblu organizacyjnym tj. strażnica i graniczna placówka kontrolna. Wprowadzona całościowa ochrona granicy zniosła podział na graniczne jednostki organizacyjne ochraniające tylko tzw. „zieloną granicę” i prowadzące tylko kontrole ruchu granicznego. W wyniku tego, 15 października 2002 GPK SG na Łysej Polanie przejęła wraz z obsadą etatową pod ochronę odcinek granicy państwowej, po rozformowanej Strażnicy SG na Łysej Polanie[7] .
Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej na Łysej Polanie pod tą nazwą funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 i 24 sierpnia 2005 kiedy to została przekształcona na Placówkę Straży Granicznej na Łysej Polanie (PSG na Łysej Polanie)[d].
Podległe przejście graniczne
Dowódcy/komendanci granicznej placówki kontrolnej
- por. Antoni Michalski (od 1947)
- ppor. Jan Pietraszewski (do 1954)
- ppor. Włodzimierz Trefoń (od 1954)
- kpt. Antoni Lewiński[8]
- mjr Franciszek Dalszewski[8]
- ppłk Antoni Sławiński[8]
- ppłk Aleksander Świderski[8]
- mjr Jan Baniak[8]
- ppłk Zenon Szukalski[8]
- mjr Marian Tota[8] (1984–15.05.1991).
- Straż Graniczna:
- mjr SG Marian Tota (16.05.1991–1994)[9].
Uwagi
- ↑ Od 1991 graniczna placówka kontrolna Straży Granicznej.
- ↑ Od 1 stycznia 1993 ze Słowacją.
- ↑ Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 (Prochwicz 2011 ↓, s. 123).
- ↑ W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej (Dz.U. z 2005 r. nr 90, poz. 757).
Przypisy
- ↑ ASGran., sygn. 217/32 ↓.
- ↑ a b Historia KB WOP ↓, s. 321.
- ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 47.
- ↑ ASGran., sygn. 2825/1 ↓.
- ↑ Jackiewicz 1998 ↓, s. 22-23.
- ↑ Zarys historii Karpackiej Brygady WOP. [w:] Związek Emerytów i Rencistów Straży Granicznej [on-line]. emeryci-sg.org.pl, 2017-05-26. [dostęp 2018-12-14]. (pol.).
- ↑ a b muzeumsg ↓.
- ↑ a b c d e f g Jarmoliński 2013 ↓, s. 169.
- ↑ Marian Tota – Zasłużony dla Związku Emerytów i Rencistów Straży Granicznej. emeryci-sg.org.pl. [dostęp 2018-12-14]. (pol.).
Bibliografia
- HenrykH. Dominiczak HenrykH., Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985, Warszawa: Wojskowa Drukarnia w Łodzi, 1985 .
- Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza (1945–1991). Krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
- Tadeusz Jarmoliński: Kontrola ruchu granicznego w Polsce w latach 1945–1990. Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, 2013. ISBN 978-83-909484-7-8.
- Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945–1965. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2.
- Straż Graniczna od 1991 – Karpacki Oddział Straży Granicznej. [w:] Muzeum Polskich Formacji Granicznych im. Władysława Raginisa [on-line]. muzeumsg.pl. [dostęp 2016-12-27]. (pol.).
- ASGran. Historia Karpackiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza. Kraków 1962.
- Archiwum Straży Granicznej, zespół DWOP, sygn. 217/32, k. 56–60. Wykaz przejściowych punktów kontrolnych. Pismo z 09.11.1945.
- Archiwum Straży Granicznej, Zespół DWOP, sygn.2825/1. Rejestr główny jednostek Wojsk Ochrony Pogranicza.
- p
- d
- e
- p
- d
- e
- p
- d
- e
Oddziały |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Ośrodki szkolenia |
| ||||
Inne |
|
- p
- d
- e
Placówki |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Strażnice (Rozformowane) |
| ||||
Graniczne placówki kontrolne (Rozformowane) |
| ||||
G.j.o. przejęte po KaB WOP |
| ||||
G.j.o. przejęte po BeOSG | |||||
G.j.o. przejęte od BieOSG | |||||
PSG przejęte przez BieOSG | |||||
PSG przejęte przez Ś–MOSG | |||||
PSG przejęte po Ś–MOSG |