Strażnica WOP Gubin
Jeden z 3 byłych budynków strażnicy w Gubinie (2009) | |||
Historia | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Sformowanie | 1945[a] | ||
Rozformowanie | 2 stycznia 2003 | ||
Tradycje | |||
Rodowód | 32 strażnica WOP | ||
Kontynuacja | |||
Komendanci / Dowódcy | |||
Pierwszy | kpt. Mieczysław Wrzos | ||
Ostatni | mjr Marian Sabinicz | ||
Organizacja | |||
Dyslokacja | ul. Piastowska 67, Gubin | ||
Formacja | Wojska Ochrony Pogranicza | ||
Podległość | 7 komenda odcinka | ||
|
Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Gubin Północy/Gubin – zlikwidowany podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-niemieckiej.
Strażnica Straży Granicznej w Gubinie – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Republiką Federalną Niemiec.
Formowanie i zmiany organizacyjne
Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 7 komenda odcinka jako 32 strażnica WOP Gubin Północny[1] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].
19 grudnia 1945 obsady etatowe strażnic: Gubin Północy i Kosarzyn zostały zamienione miejscami.
W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 32 strażnica WOP Gubin Północny kategorii IV została włączona w struktury 32 batalionu Ochrony Pogranicza.
W 1950 połączono strażnice WOP: nr 31 Gubin Południowy i nr 32 Gubin Północy. Nowa Strażnica WOP Gubin zachowała numer 31 w skali kraju, ale mp. strażnicy zostały obiekty zajmowane przez strażnicę nr 32. 1 stycznia 1951 roku 31 strażnica WOP Gubin została włączona w struktury 92 batalionu WOP w Gubinie.
Od 15 marca 1954 wprowadzono nową numerację strażnic[b]. Strażnica WOP Gubin I kategorii otrzymała numer 38 w skali kraju[4]. W 1956 rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica specjalna WOP Gubin była 11 w 9 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza[5]. W 1960 funkcjonowała jako 11 strażnica WOP I kategorii Gubin w strukturach 92 batalionu WOP, a 1 stycznia 1964 jako 10 strażnica WOP lądowa I kategorii Gubin[6] . Natomiast w marcu 1968 była jako Strażnica techniczna WOP nr 10 Gubin typ II w strukturach ww. batalionu.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Za%C5%82oga_stra%C5%BCnicy_WOP_Gubin_1978_03.jpg/240px-Za%C5%82oga_stra%C5%BCnicy_WOP_Gubin_1978_03.jpg)
W 1976 Wojska Ochrony Pogranicza przeszły na dwuszczeblowy system zarządzania, strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Lubuskiej Brygady WOP w Krośnie Odrzańskim[7], a w 1984 utworzonego batalionu granicznego WOP Gubin, jako Strażnica WOP Gubin lądowa. Po rozformowaniu Lubuskiej Brygady WOP, 1 listopada 1989 strażnica została włączona w struktury Łużyckiej Brygady WOP w Lubaniu Śląskim i tak funkcjonowała do 15 maja 1991[8] .
- Straż Graniczna:
15 maja 1991 po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 strażnica została przejęta przez Lubuski Oddział Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim[9] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Gubinie[10] (Strażnica SG w Gubinie).
W 2000 rozpoczęła się reorganizacja struktur Straży Granicznej, związana z przygotowaniem Polski do wstąpienia, do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen. Podczas restrukturyzacji wprowadzono kompleksową ochronę granicy już na najniższym szczeblu organizacyjnym tj. strażnica i graniczna placówka kontrolna. Wprowadzona całościowa ochrona granicy zniosła podział na graniczne jednostki organizacyjne ochraniające tylko tzw. „zieloną granicę” i prowadzące tylko kontrole ruchu granicznego. W wyniku tego, 2 stycznia 2003 nastąpiło zniesie Strażnicy SG w Gubinie[c]. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy, przejęła Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej kategorii I w Gubinku (GPK SG w Gubinku).
16 marca 2009 na bazie połączenia załóg GPK SG w Gubinku i strażnic SG w: Strzegowie, Polanowicach, Gubinie i Żytowaniu, została utworzona Placówka SG w Zielonej Górze-Babimoście[11].
Ochrona granicy
W październiku 1945[d] w ramach tworzących się Wojsk Ochrony Pogranicza na odcinku strażnicy zostały utworzone Przejściowe Punkty Kontrolne Gubin (PPK Gubin)[12]:
- Nr 4 kolejowy – III kategorii, którego załoga wykonywała kontrolę graniczną osób, towarów oraz środków transportu w przejściu granicznym:
- Gubin-Guben (kolejowe)
- Nr 5 drogowy – III kategorii, którego załoga wykonywała kontrolę graniczną osób, towarów oraz środków transportu w przejściu granicznym:
- Gubin-Guben (drogowe).
W grudniu 1948 32 strażnica WOP Gubin Północny kategorii IV ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 6 300 m.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Za%C5%82oga_stra%C5%BCnicy_WOP_Gubin_1978_02.jpg/240px-Za%C5%82oga_stra%C5%BCnicy_WOP_Gubin_1978_02.jpg)
W latach 1977–1979 Strażnica WOP Gubin ochraniała odcinek granicy państwowej:
- Od znaku granicznego nr 404, do znaku gran. nr 419.
- Straż Graniczna:
W latach 1993–1994 Strażnica SG w Gubinie ochraniała odcinek granicy państwowej:
- Od znaku granicznego nr 404, do znaku gran. nr 416
.
Wydarzenia
- 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 – (stan wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[13].
Strażnice sąsiednie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/92_batalion_WOP_1957.png/250px-92_batalion_WOP_1957.png)
- 31 strażnica WOP Werder ⇔ 33 strażnica WOP Buderose – 1946
- 31 strażnica WOP Gubin Południowy ⇔ 34 strażnica WOP Żytowań – 1948
- 30 strażnica WOP Sękowice ⇔ 34 strażnica WOP Żytowań – 1951
- 37 strażnica WOP Sękowice III kategorii ⇔ 39 strażnica WOP Żytowań II kategorii – 1954
- 10 strażnica WOP Sękowice ⇔ 12 strażnica WOP Żytowań – 1956
- 12 strażnica WOP I kategorii Sękowice ⇔ 10 strażnica WOP II kategorii Żytowań – 01.01.1960
- 11 strażnica WOP lądowa I kategorii Sękowice ⇔ 9 strażnica WOP lądowa II kategorii Żytowań – 01.01.1964
- Strażnica techniczna WOP nr 11 Polanowice typ I ⇔ Strażnica techniczna WOP nr 9 Żytowań typ I – 03.1968
- Strażnica WOP Polanowice ⇔ Strażnica WOP Żytowań – lata 80. XX w.
- Straż Graniczna:
- Strażnica SG w Polanowicach ⇔ Strażnica SG w Żytowaniu – 16.05.1991[10].
Komendanci/dowódcy strażnicy
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/Za%C5%82oga_stra%C5%BCnicy_WOP_Gubin_1978_01.jpg/240px-Za%C5%82oga_stra%C5%BCnicy_WOP_Gubin_1978_01.jpg)
Komendanci/dowódcy 32 strażnicy WOP Gubin Północny | |
---|---|
kpt. Mieczysław Wrzos–Czuldaszkin | 23.11.1945–19.12.1945[e] |
ppor. Walenty Stocki | |
por. Jan Dadur | |
ppor. Władysław Stawski | |
por. Stefan Klim |
Dowódcy strażnicy WOP Gubin | |
---|---|
chor. Czesław Walkowiak | był w 1950–był w 1951 |
kpt. Stefan Kolendowicz | 1952–był w 1954 |
kpt. Wojciech Materka[14] | 1. poł. lat 60.[15] |
por. Henryk Śniadek | |
kpt. Ryszard Płoszyński | |
por./kpt. Jan Dyka | 1972–był w 1978[16] |
A. Michalik | był w 1980 |
kpt./mjr Marian Sabinicz | był w 1986 |
Uwagi
- ↑ Od 1991 strażnica Straży Granicznej.
- ↑ Rozkaz dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza nr 04 z 22 lutego1954[3].
- ↑ Zarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 13.12.2002 zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen, polegającą na włączeniu wytypowanych strażnic w struktury gpk. W wyniku przeprowadzonej reorganizacji we wszystkich oddziałach SG 62 strażnice zostały włączone w struktury gpk.
- ↑ Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 dot. sformowania przejściowych punktów kontrolnych.
- ↑ 19.12.1945 obsady strażnic Gubin i Kosarzyn zamieniły się miejscami.
Przypisy
- ↑ Wykazy dyslokacyjne WOP 1946 ↓, k. 119–123..
- ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 46.
- ↑ Prochwicz 2011 ↓, s. 207.
- ↑ Dyslokacja jednostek WOP 1954 ↓, k.5.
- ↑ Wykaz dyslokacyjny 1957 ↓, k.190.
- ↑ Wykazy dyslokacyjne WOP ↓.
- ↑ Jackiewicz 1998 ↓, s. 53.
- ↑ muzeumsg–Lubuska Brygada WOP ↓.
- ↑ Łach 2013 ↓, s. 294.
- ↑ a b Wojtunik 2021 ↓, s. 132.
- ↑ Wojtunik 2021 ↓, s. 140.
- ↑ Zaremba 2008 ↓, s. 99.
- ↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
- ↑ Jerzy Jankowski: Ostatnie pożegnanie śp. ppłk. WOP Wojciecha Materki. emeryci-sg.org.pl, 2020-12-07. [dostęp 2020-12-08]. (pol.).
- ↑ Jan Woś. W hołdzie żołnierzom Wojsk Ochrony Pogranicza i funkcjonariuszom Straży Granicznej. „Biuletyn nr 5 (2012)”. Problemy Ochrony Granic, s. 198–199, 2012. Koszalin: Centralny Ośrodek Straży Granicznej. ISSN 1429-2505.
- ↑ Andrzej Błażej. Strażnica na piątkę. „Za Wolność i Lud – Czasopismo Związku Bojowników o Wolność i Demokrację”. 28/78, 1978.
Bibliografia
- Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985. Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
- Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945–1965. Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie miejsce = Piotrków Trybunalski, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2.
- Halina Łach: System ochrony polskiej granicy państwowej. Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013. ISBN 978-83-935593-8-1.
- Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza: (1945–1991) : krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
- Józef Ostrowski: Lubuska Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1989. Ludzie – wydarzenia. Drukarnia Dem-druk w Lubsku miejsce = Krosno Odrzańskie, 2005.
- Archiwum SG. Historia Lubuskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza. Krosno Odrzańskie 1965.
- SławomirS. Żurawlow SławomirS., Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008, Gliwice: Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej, 2011 .
- Grzegorz Zaremba. Przyczyny reorganizacji WOP w latach 1946–1948. „Biuletyn Centralnego Ośrodka Szkolenia”. 3/08, 2008. Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej w Koszalinie. (pol.).
- Piotr Wojtunik: Historia Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim. W: Mirosław Doroszkiewicz (przewodniczący): 30 lat Straży Granicznej : Straż Graniczna w latach 1991–2021 Biuletyn nr 59. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej im. Żołnierzy Korpusu Pogranicza, 2021, s. 131–156. ISSN 505-1757.
- Wojska Ochrony Pogranicza 1945–1990 – Lubuska Brygada WOP. [w:] Muzeum Polskich Formacji Granicznych im. Władysława Raginisa [on-line]. muzeumsg.strazgraniczna.pl. [dostęp 2021-01-16]. (pol.).
- Archiwum Straży Granicznej, Wykazy dyslokacyjne WOP 1946. Szczecin., sygn. 217/143 k. 119–123.
- Archiwum Straży Granicznej, Wykazy dyslokacyjne jednostek i pododdziałów Wojsk Ochrony Pogranicza.
- Archiwum SGr., zespół archiwalny DWOP, sygn. 1284/200, Struktury organizacyjno-dyslokacyjne. Wykaz dyslokacyjny etatowych oddziałów i pododdziałów Wojsk Ochrony Pogranicza z 18 maja 1957.
- Archiwum SGr., zespół archiwalny DWOP, sygn. 1284/200, Struktury organizacyjno-dyslokacyjne. Dyslokacja jednostek Wojsk Ochrony Pogranicza z 8 kwietnia 1954.
- p
- d
- e
- p
- d
- e
- p
- d
- e
Oddziały |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Ośrodki szkolenia |
| ||||
Inne |
|
- p
- d
- e