Strażnica WOP Jaworzynka
![]() Obiekty byłej strażnicy w Jaworzynce (sierpień 2017) | |||
Historia | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Sformowanie | 1945[a] | ||
Rozformowanie | 15 stycznia 2008 | ||
Tradycje | |||
Rodowód | 201 strażnica WOP | ||
Kontynuacja | SSG w Jaworzynce | ||
Komendanci / Dowódcy | |||
Pierwszy | por. Jan Feldman | ||
Ostatni | ppor. Waldemar Kośmider | ||
Organizacja | |||
Dyslokacja | Jasnowice; | ||
Formacja | Wojska Ochrony Pogranicza | ||
Podległość | 44 komenda odcinka | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/%C4%8Cesko-polsk%C3%A1_hranice.jpg/240px-%C4%8Cesko-polsk%C3%A1_hranice.jpg)
Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Jasnowice/Jaworzynka – zlikwidowany podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.
Strażnica Straży Granicznej w Jaworzynce – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką Czeską/Republiką Słowacką[b], a następnie z Republiką Czeską.
Placówka Straży Granicznej w Jaworzynce – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania w ochronie granicy państwowej z Republiką Czeską.
Formowanie i zmiany organizacyjne
Strażnica została sformowana w 1945 w strukturze 44 komendy odcinka Ustroń jako 201 strażnica WOP (Jasnowice)[1] Początkowo żołnierze strażnicy zakwaterowani byli przez kilka tygodni w budynku po dawnej strażnicy straży austriackiej na Trzycatku, a następnie w budynkach po placówce Straży Granicznej II RP[2].
W 1945 strażnica miała etat 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego. Dla każdej strażnicy przewidziano motocykl z przyczepą, 12 koni wierzchowych, 4 taborowe i w zasadzie odpowiadało to w/w stanowi. Natomiast strażnica miała 2 konie wierzchowe i 2 taborowe. Podstawę uzbrojenia stanowiły pistolet TT, karabin z bagnetem, pistolet maszynowy PPSz-a, karabin maszynowy DP, oraz pistolet sygnałowy wz. 44.
W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 strażnica została włączona w struktury 61 batalionowi Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 41 batalionu WOP w Ustroniu.
15 marca 1954 wprowadzono nową numerację strażnic[c], a strażnica WOP Jaworzynka I kategorii otrzymała nr 206 w skali kraju[4]. W 1957 strażnica nosiła numer 13[5].
W 1957 rozformowano 41 batalion WOP Ustroń[d][7] i strażnicę włączono struktury 42 batalionu WOP w Cieszynie.
1 stycznia 1960 była jako 3 strażnica WOP III kategorii Jaworzynka.
W 1963 dowódca WOP nakazał skrócić odcinek 3 Karpackiej Brygady WOP w Nowym Sączu i ustalił linię rozgraniczenia między karpacką a górnośląską brygadą na granicy województw krakowskiego i katowickiego. Nakazał też z dniem 1 stycznia 1964 przekazać strażnicę WOP Jaworzynka Górnośląskiej Brygadzie WOP[e]. Termin zmieniono na 1 października 1963. Strażnicę włączono w struktury 42 batalionu WOP Cieszyn.
1 stycznia 1964 była jako 30 strażnica WOP lądowa IV kategorii Jaworzynka. W 1964 nakazano rozformować strażnicę WOP IV kategorii Jaworzynka o stanie 33 wojskowych, a na jej bazie sformowano placówkę WOP kategorii I Jaworzynka o stanie 12 wojskowych i włączono w struktury 42 batalionowi WOP.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Za%C5%82oga_stra%C5%BCnicy_WOP_Jaworzynka%2C_1972_01.jpg/240px-Za%C5%82oga_stra%C5%BCnicy_WOP_Jaworzynka%2C_1972_01.jpg)
W 1976, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia, placówkę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach[8].
13 grudnia 1981, po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego[9].
W 1983 Strażnica WOP Jaworzynka włączona została w struktury Jednostki WOP im. Ziemi Cieszyńskiej w Cieszynie[10], a od połowy 1984 utworzonego batalionu granicznego WOP Cieszyn[8].
W 1984 kadrę strażnicy stanowili: dowódca, zastępca d-cy i szef. Oprócz wymienionych załoga składała się: 3 dyżurnych operacyjnych (podoficerowie służby zasadniczej), 2 drużyn granicznych (podoficer + 10 szeregowych), drużyny KRG (6 podoficerów), drużyny zabezpieczenia (podoficer łączności, podoficer mechanik, pisarz gospodarczy, 2 kierowców i kucharz), 2 pracowników cywilnych (kucharka i konserwator), na sezon grzewczy zatrudniano 4 palaczy, czasowo do strażnicy kierowano przewodnika z psem tropiącym. Wyposażenie załogi strażnicy stanowiły: uzbrojenie kadra pistolety P-64, KRG i pozostali żołnierze karabinki kbk AKMS, 23 pistolety sygnałowe. Pojazdy: samochód terenowy UAZ 469, samochód dostawczy FSC Żuk, 12 motocykli WSK 125 i skuter śnieżny Buran. Sprzęt łączności: radiotelefon stacjonarny, 2 radiotelefony samochodowe i 16 radiotelefonów nasobnych, mikrotelefony do łączności przewodowej z wykorzystaniem linii telefonicznej na części odcinka.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Stra%C5%BCnica_Wojsk_Ochrony_Pogranicza_i_Stra%C5%BCy_Granicznej_w_Jaworzynce%2C_2017.08.31_%2805%29.jpg/240px-Stra%C5%BCnica_Wojsk_Ochrony_Pogranicza_i_Stra%C5%BCy_Granicznej_w_Jaworzynce%2C_2017.08.31_%2805%29.jpg)
Od 1989 stopniowo, po odejściu żołnierzy służby zasadniczej do rezerwy, strażnicę rozwiniętą przekształcano w strażnicę kadrową na czas „P”[11]. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy już po utworzeniu Straży Granicznej, równolegle z przyjętymi do służby kandydackiej funkcjonariuszami SG.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Stra%C5%BCnica_Wojsk_Ochrony_Pogranicza_i_Stra%C5%BCy_Granicznej_w_Jaworzynce%2C_2017.08.31_%2804%29.jpg/240px-Stra%C5%BCnica_Wojsk_Ochrony_Pogranicza_i_Stra%C5%BCy_Granicznej_w_Jaworzynce%2C_2017.08.31_%2804%29.jpg)
- Straż Graniczna:
16 maja 1991, po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, strażnica w Jaworzynce przejęta została przez Beskidzki Oddział Straży Granicznej w Cieszynie[12][13] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Jaworzynce (Strażnica SG w Jaworzynce).
1 grudnia 1998 Decyzją nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 5 sierpnia 1998[f], Strażnica SG w Jaworzynce włączona została w struktury Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu[14] .
W wyniku rozpoczętej od 2000 reorganizacji struktur Straży Granicznej związanej z przygotowaniem Polski do wstąpienia do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen 1 stycznia 2003 Strażnica SG w Jaworzynce przejęła część odcinka granicy państwowej wraz z obsadą etatową po rozwiązanej strażnicy SG w Wiśle[g].
Jako Strażnica SG w Jaworzynce funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 i 24 sierpnia 2005 Ustawą z 22 kwietnia 2005 O zmianie ustawy o Straży Granicznej...[h] została przekształcona w Placówkę Straży Granicznej w Jaworzynce (Placówka SG w Jaworzynce).
Jako Placówka SG w Jaworzynce funkcjonowała do 15 stycznia 2008, kiedy to została zlikwidowana[15]. Ochraniany przez placówkę odcinek granicy państwowej przejęła Placówka Straży Granicznej w Cieszynie[16], a budynki sprzedano.
Ochrona granicy
W październiku 1945[17] w ramach tworzących się Wojsk Ochrony Pogranicza na odcinku strażnicy został utworzony Przejściowy Punkt Kontrolny Jaworzynka – drogowy III kategorii[18] (został zlikwidowany jesienią 1946), którego załoga wykonywała kontrolę graniczną osób, towarów oraz środków transportu w przejściu granicznym:
W 1947 201 strażnica WOP Jasnowice ochraniała odcinek granicy państwowej[19]:
- Włącznie znak graniczny nr III/201, wyłącznie znak gran. nr III/216a.
Od 1947 załoga strażnicy wykonywała kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu[20]:
W 1960 3 strażnica WOP Jaworzynka III kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 9995 m:
- Włącznie znak gran. nr III/200, wyłącznie znak gran. nr III/218.
1 stycznia 1964 na ochranianym odcinku przez strażnicę funkcjonowały przejścia graniczne małego ruchu granicznego (mrg), w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:
- Jaworzynka-Hrčava I – rejon znaku gran. nr 201/1
- Jaworzynka-Hrčava Łupienie – rejon znaku gran. nr III/206
- Jasnowice-Bukovec – rej. znaku gran. nr III/215.
W 1964 odcinek strażnicy został wydłużony po przejęciu odcinka granicy państwowej po rozformowanej strażnicy WOP Krężelka: od znaku gran. nr III/200, wyłącznie do zn. gran. nr III/190.
Sposób ochrony granicy od 1984 podano za: SławomirS. Żurawlow SławomirS., Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008, s. 37, 45, 47–49, 53, 55–71 .
Od lipca 1984 do lutego 1990 rozwinięta górska strażnica lądowa WOP Jaworzynka I kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 16 190 m:
- Włącznie znak gran. nr III/190 (góra Trojaczka), wyłącznie znak gran. nr III/223.
- W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był minimum: na głównym kierunku dwukrotnie, na pozostałym raz w ciągu doby.
- Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z:
- Teren podlegający operacyjnej ochronie granicy podzielony był na trzy rejony:
- rejon nr I – (odcinek z Republiką Słowacką) od znaku gran. nr III/190, do znaku gran. nr III/201, w głębi miejscowość Jaworzynka: Śliwkula, Stefanka, Krężelka, Maciejka, Kikula, Trzycatek, Zapasieki i Koniaków
- rejon nr II – od znaku gran. nr III/201, do zn. gran. nr III/216, w głębi miejscowości: Jaworzynka Centrum, Istebna: Centrum, Jasnowice, Tartak i Zaolzie
- rejon nr III – od znaku gran. nr III/216, do znaku gran. nr III/229, w głębi miejscowości: Bystra Górna i Dolna, Młoda Górka, Kubalonka, Andziołówka i Stecówka.
- Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czechosłowackiej OOSH (Ochrana Statnich Hranic):
- Skalité: od znaku gran. nr III/190, do zn. gran. nr III/201 – d-ca kpt. Pawel Urbanek
- Bukowiec: od znaku gran. nr III/201, do znaku gran. nr III/223 – d-ca kpt. Hudziczek
- Grupa Operacyjna OSH – d-ca kpt. Stefan Szymunek.
- Straż Graniczna:
28 lipca 1995 na odcinku strażnicy zostało otwarte drogowe przejście graniczne, w którym funkcjonariusze Granicznej Placówki Kontrolnej SG w Cieszynie wykonywali kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu.
1 stycznia 2002 Strażnica SG w Jaworzynce ochraniała odcinek granicy państwowej:
- Włącznie znak gran. nr I/1 (dawniej znak gran. nr III/201 – obecne „trójstyk”), wyłącznie znak gran. nr I/16a.
- Linia rozgraniczenia:
- ze strażnicą SG w Zwardoniu: z wyłączeniem powiatu żywieckiego oraz wchodząca w skład powiatu cieszyńskiego część obszaru gminy Istebna na północ od linii biegnącej od znaku gran. nr I/1 na granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Czeską, do mostu na potoku Czadeczka, prawym brzegiem potoku Czadeczka do zetknięcia się granicy miejscowości Jaworzynka, Koniaków i Istebna, dalej granicą miejscowości Koniaków i Istebna do granicy gmin Istebna i Milówka[21].
- Komendanci strażnicy/placówki współdziałali w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP.
2 stycznia 2003 odcinek granicy państwowej została wydłużony po przejęciu części odcinka po rozwiązanej strażnicy SG w Wiśle, od znaku gran. nr I/16a (rzeka Olza), wyłącznie znak gran. nr I/23 Kiczory)[22], do przełęczy Kubalonka[23].
W latach 2 stycznia 2003–15 stycznia 2008, Strażnica/Placówka SG w Jaworzynce ochraniała odcinek granicy państwowej[22]:
- Włącznie znak gran. nr I/1
, wyłącznie znak gran. nr I/23
.
23 sierpnia 2005 na odcinku strażnicy zostało otwarte przejście graniczne na szlaku turystycznym (turystyczne), w którym kontrolę graniczną i celną osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga strażnicy:
Wydarzenia
Wydarzenia podano za: SławomirS. Żurawlow SławomirS., Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008, s. 37, 45, 47–49, 53, 55–64, 66–71 .
- 1945 – 19 grudnia w Jaworzynce grupa zbrojna w liczbie około 25 osób zatrzymała z zaskoczenia i rozbroiła patrol WOP w składzie 4 żołnierzy. Zatrzymanym żołnierzom po pewnym czasie zwrócono broń i puszczono ich wolno. Grupa oddaliła się w kierunku Wisły prowadząc ze sobą krowę.
- 1945-1946 – w rejonie strażnicy działał kanał przemytniczy broni i amunicji z Czechosłowacji do Polski. Kanał został zorganizowany przez mieszkańców Istebnej, funkcjonował na kierunku Istebna-Bukowiec CSRS, rej. zn. gran. nr III/216. Zlikwidowany został w 1946 przez służby ochrony granic. Broń i amunicję dostarczano dla zbrojnego podziemia.
- 1947 – 16 lutego ok. godz. 17.00 w rej. sanatorium na Kubalonce podoficer ze strażnicy zatrzymał mieszkańca Istebnej posiadającego przy sobie broń.
- 1947 – 1 marca żołnierze ze strażnicy wspólnie z funkcjonariuszami Milicji Obywatelskiej z Istebnej w miejscowości Szare zatrzymali grupę uzbrojonych mężczyzn z oddziału NSZ Bartka. Grupą dowodził Gustaw Matuszny.
- 1947 – 27 września ok. godz. 20.00 banda w liczbie 4 osób dokonała nielegalnego przekroczenia granicy państwowej z Czechosłowacji do Polski i napadła na dom Józefa Byrtusa w miejscowości Bystre. Uzbrojeni byli w 2 karabiny Mauser, 1 pistolet maszynowy PPSz-a i pistolet TT. Zabrali 5 ubrań cywilnych męskich, 4 pary butów męskich, 10000 zł, 3 komplety bielizny, 4 swetry, 2 mapy Polski oraz jedno prześcieradło. Bandyci pobili J. Byrtusa i oddalili się w głąb Czechosłowacji. Pościg prowadzony przez strażnicę był bezskuteczny.
- 1948-1949 – w rej. znaku gran. nr III/223 został zorganizowany kanał przemytniczy obywateli polskich narodowości żydowskiej z Polski do CSRS. Organizatorem był mieszkaniec Istebnej. Uciekinierzy byli doprowadzani do Jabłonkowa, a stamtąd łącznik przewoził ich do gminy żydowskiej w Bratysławie. Kanał został zlikwidowany z udziałem żołnierzy WOP i strony czechosłowackiej.
- 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[i]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[24].
- 1960 – ze strażnicy wycofano konie, a w ich miejsce wprowadzono samochody terenowe GAZ-69.
- 1964–1968 – istniał kanał przemytniczy na kierunku Jabłonków–Jaworzynka–Katowice–Częstochowa. Organizatorami byli mieszkańcy Jaworzynki. Sprowadzali do Polski sztuczną biżuterię „Jabloneks” i kolorowe szkiełka do wyrobu dewocjonaliów. Sprawcy zostali zatrzymani przez służby WOP.
- 1966 – rejonie placówki wykonano strzelnicę, na której załoga trenowała i wykonywała strzelania. Obiekt wykonano czynem społecznym przy udzialeNadleśnictwa w Istebnej i żołnierzy placówki.
- 1969 – maj, element służby granicznej (podsłuch)[j] w nocy w rejonie wąwozu „Marysieńka” na kierunku Jaworzynka Wawrzacze-Czeskie Domki (Hraczawa CSRS), słysząc zbliżającą się do granicy osobę wezwał ją do zatrzymania się. Osoba pomimo strzału ostrzegawczego nie posłuchała polecenia i oddaliła z miejsca zdarzenia, oddał strzały w kierunku uciekającej osoby. Jeden ze strzałów okazał się śmiertelny. Osobnikiem usiłującym przekroczyć granicę w celach przemytniczych okazał się mieszkaniec Jaworzynki.
- 1971 – luty, w działaniach granicznych zatrzymano przemytnika dokonującego nielegalnych przekroczeń granicy w rejonie Jaworzynka Wawrzacze–Czeskie Domki (Hraczawa CSRS). Zatrzymanym był mieszkaniec Jaworzynki, informacje o systemie granicy uzyskiwał od jednego z podoficerów placówki. Zatrzymania dokonano po zamianie planu służby granicznej w tej dobie i wysłaniu dodatkowego elementu służby granicznej na ten kierunek.
- 1972 – załoga placówki wybudowała boisko do gry w piłkę siatkową.
- 1972 – lato, placówka została wyposażona w noktowizory. Jednak ze względu na zbyt widoczne światło reflektora emitującego promienie podczerwieni, noktowizory zostały wycofane z użytku.
- 1972 – lipiec na kierunku Jaworzynka Ondrusze–Písečná (teren trudny do ochrony granicy) założono zapory mało widoczne (pętle z drutu) na odcinku długości 100 m, szerokości 10 m i wysokości 50 cm. Po kilku tygodniach zaporę zdjęto, ponieważ wplątywała się dzika zwierzyna.
- Sierpień 1972 zatrzymano mieszkańca Istebnej-Jasnowice przy próbie nielegalnego przekroczenia granicy i przemycenia konia.
- 1973 – placówka dysponowała samochodem terenowym GAZ-69, motocyklami WSK 125, pistoletami TT, zamienianymi na P-64, karabinki kbk AK zamienianymi na PM-63 i 4 psami patrolowymi.
- 1973 – czerwiec, oficerowie z batalionu WOP Cieszyn i placówki zatrzymali dwóch młodocianych Polaków przy próbnie nielegalnego przekroczenia granicy do Czechosłowacji i dalej do Francji z zamiarem odbycia służby w Legii Cudzoziemskiej.
- 1973 – w miesiącach letnich zatrzymano kilka mieszkanek Jaworzynki, które w specjalnie przyszytych od strony wewnętrznej spódnic i sukienek kieszeniach przemycały do CSRS min. spirytus, a stamtąd przenosiły wyroby tekstylne i inne. Proceder ten realizowały przy przekraczaniu granicy w przejściu granicznym Jaworzynka-Hrčava II „Łupienie” lub udając wykonywanie prac w pobliżu linii granicznej. Przemycony towar ujawniały żony kadry placówki, które dokonywały kontroli osobistej zatrzymanych kobiet.
- 1973 – podczas kontroli pełnienia służby granicznej prowadzonej przez przełożonych z placówki zastano podoficera w pomieszczeniu przejścia granicznego zamroczonego wypitym piwem. Po odłączeniu magazynka od karabinka kbk AKMS, który miał na plecach podoficera obudzono i zdjęto ze służby. Po kilku dniach został przeniesiony do innego pododdziału.
- 1973 – strażnica została wyposażona w skuter śnieżny Buran umożliwiający patrolowanie granicy w zimie[25].
- 1973 – 1 listopada w wyniku nieprzestrzegania zasad bezpiecznego obchodzenia się z bronią służbową, doszło w placówce do wypadku śmiertelnego. Postrzelony został przez swojego kolegę żołnierz przygotowujący się do służby.
- 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 – (stan wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną, zamknięte zostały szlaki turystyczne. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe.
- 1984 – w okresie sierpień-grudzień zatrzymano (ustalono) 25 sprawców nielegalnych przekroczeń granicy, przy 5 zatrzymanych i ujawnionych do sierpnia.
- 1985 – na początku w rej. znaku gran. nr III/200 ujawniono jeden przypadek śladów przekroczenia granicy do Polski na głębokość około 50 m i powrotu na Słowację.
- 1985 – czerwiec, strażnica prowadziła działania pościgowe i blikujące za więźniem, który oddalił się z tartaku w Istebnej. W trakcie prowadzonych działań uzyskano informację o próbie zgwałcenia kobiety, lecz sprawca spłoszony przez inną osobę zbiegł do lasu w kierunku drogi do Bukovca (CSRS). Następnie dowódca ze strażnicy z dwoma żołnierzami uzyskał informację od drwala, który poinformował, że przed chwilą stoczył walkę z nieznanym osobnikiem. Po kilkuset metrach znaleziono uciekiniera, który nie był w stanie dalej uciekać po stoczonej walce. Zatrzymanego odwieziono na posterunek Milicji Obywatelskiej w Istebnej i osadzono w izbie zatrzymań. Zatrzymany usiłował się okaleczyć haczykami od protez zębowych.
- 1989 – 13 lutego na trasie Jaworzynka–Cieszyn doszło do wypadku samochodowego, kierowanego przez żołnierza strażnicy. W zderzeniu z samochodem ciężarowym rannych zostało pięciu żołnierzy ze strażnicy.
- 1990 – w rej. przejścia granicznego Jaworzynka-Hrčava II „Łupienie”, dokonano do Polski przemytu spirytusu dwoma samochodami ciężarowymi TIR. Jadąc drogą w rejonie Wawrzaczy uszkodziły kilka dachów w pobliskich domach. Poszkodowani w ramach odszkodowania dostali kilka skrzynek spirytusu i nikogo o zaistniałej sytuacji nie powiadomili. Sprawców nielegalnego przekroczenia granicy i przemytu na dużą skalę ustalono, a następnie pociągnięto do odpowiedzialności karnej i skarbowej.
- 1990 – w rej. znaku gran. nr III/215 wykryto ślady pojazdu jednośladowego. W wyniku podjętych działań pościgowych i rozpoznawczych zatrzymano obywatela Czechosłowacji, który przemycał motocykl „Java” do Polski.
- 1990 – o godz. 3.00 w rej. Jaworzynki patrol graniczny natknął się na 4 przemytników, po których pozostały porzucone 4 worki z markową odzieżą. W wyniku działań operacyjno-rozpoznawczych, sprawców nielegalnego przekroczenia granicy ustalono i pociągnięto do odpowiedzialności karnej i skarbowej.
- 1990 – strażnica na wyposażeniu miała: 30 motocykli WSK 125, samochód terenowy UAZ 469, skuter śnieżny „Buran”, radiotelefon stacjonarny, radiotelefon samochodowy i 17 radiotelefonów nasobnych.
- Straż Graniczna:
- 2004 – przy udziale załogi strażnicy został zlikwidowany kanał przerzutowy obywateli Chin i Wietnamu.
Sąsiednie graniczne jednostki organizacyjne
- 200 strażnica WOP Koniaków ⇔ 202 strażnica WOP Stożek – 1946
- 200 strażnica OP Koniaków ⇔ 202 strażnica OP Wisła – 1949
- 205 strażnica WOP Krężelka ⇔ 207 strażnica WOP Wisła – 15.03.1954
- 4 strażnica WOP Krężelka III kat. ⇔ 2 placówka WOP Wisła II kat. – 1.01.1960
- 31 strażnica WOP Krężelka lądowa IV kat. ⇔ 29 placówka WOP Wisła lądowa II kat. – 1.01.1964
- Placówka WOP Zwardoń ⇔ Placówka WOP Wisła – 1964–07.1984
- Strażnica kadrowa WOP Zwardoń ⇔ Strażnica WOP Poniwiec rozwinięta I kat. – 07.1984–02.1990
- Strażnica kadrowa WOP Zwardoń ⇔ Strażnica kadrowa WOP Wisła – 03.1990–15.05.1991
- Straż Graniczna:
- Strażnica SG w Zwardoniu ⇔ Strażnica SG w Wiśle – 16.05.1991–1.01.2003
- GPK SG w Zwardoniu ⇔ Strażnica SG w Ustroniu-Poniwcu – 2.01.2003–23.08.2005
- Placówka SG w Zwardoniu ⇔ Placówka SG w Ustroniu – 24.08.2005–14.01.2008.
Komendanci/dowódcy strażnicy/placówki
Wykaz dowódców strażnicy podano za: SławomirS. Żurawlow SławomirS., Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008, s. 50, 54, 59–61, 66, 68 .
- por. Jan Feldman (1945–1946)
- kpt. Władysław Lutecki (1946–1947)
- por. Jerzy Piwowar (1947–1947)
- por. Stanisław Sołowiej (1947–1948)
- por. Zygmunt Słomian (1948–1949)
- kpt. Andrzej Moskaluk (1949–1950)
- por. Eugeniusz Łukasiewicz (28.04.1949–31.12.1951)[k][26]
- kpt. Władysław Lutecki (1950–1951)?
- ppor. Piotr Fila (był w 1952)?
- kpt. Antoni Kamusiński (1951–1958)
- kpt. Józef Purzycki (1958–1960)
- por. Roman Małecki (1960–1960)
- por. Antoni Górski (1960–1960)
- por. Tadeusz Królikowski (1960–1964)
- kpt. Włodzimierz Węgierkiewicz (4.09.1964–30.09.1968)
- kpt. Bolesław Sowa (1968–18.10.1972)
- por. Sławomir Żurawlow (19.10.1972[27]–5.09.1973)
- kpt. Cezary Wójcik (1973–1980)
- ppor. Józef Laszczyk (1980–1980)
- por. Waldemar Zaborowski (10.05.1980–31.10.1981)[28]
- ppor. Józef Laszczyk (1981–31.10.1982)
- ppor. Mirosław Wielgus (12.1982–1983)
- ppor. Leszek Łata (1983–1983)
- kpt. Krzysztof Olszewski (24.07.1983–15.07.1984)[29]
- por. Mariusz Kolanko (4.07.1984[l]–12.1985)
- por. Marek Banach p.o. (07.1984–20.07.1984)
- por. Władysław Deruś (5.01.1986–1.11.1988)
- por. Władysław Chojnowski (11.1988–08.1989)
- por. Franciszek Mach (8.1989–12.1990)
- ppor. Waldemar Kośmider (12.1990–1.04.1991[30])
- Komendanci strażnicy SG:
- por. SG/mjr SG Wiesław Zając (1.09.1993–30.10.2004)
- kpt. SG Jarosław Śliwka (1.11.2004–23.08.2005)
- Komendanci placówki SG:
- kpt. SG Jarosław Śliwka (24.08.2005–15.01.2008) – do rozformowania.
Zobacz też
Uwagi
- ↑ Od 1991 strażnica Straży Granicznej, a od 2005 placówka Straży Granicznej.
- ↑ Od 1 stycznia 1993 z Republiką Czeską i Republiką Słowacką.
- ↑ Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954[3] .
- ↑ Zarządzenie MSW nr 034/57/WW z 21.02.1957[6].
- ↑ Rozkaz Dowódcy WOP nr PF-121/WOP z 17.07.1963 w sprawie zmian organizacyjnych w 3 Karpackiej BWOP.
- ↑ Decyzja nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 05.08.1998 w sprawie powołania zespołów do spraw nadzoru nad likwidacją Beskidzkiego OSG oraz rodzajów czynności likwidacyjnych. Polecił w niej przekazać podległe jednostki organizacyjne, majątek i sprzęt komendantom Karpackiego OSG i Śląskiego OSG.
- ↑ Zarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 13.12.2002 zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen.
- ↑ W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej (Dz.U. z 2005 r. nr 90, poz. 757).
- ↑ Robert Spałek: Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej”. ipn.gov.pl. (pol.).
- ↑ Elementem służby granicznej jest jeden lub więcej uzbrojonych żołnierzy WOP wyznaczonych do ochrony granicy państwowej. Elementami służby granicznej są: patrol graniczny, podsłuch, obserwacja, dozór, posterunek graniczny, zasadzka, patrol pogotowia. Element służby składający się z dwóch lub więcej żołnierzy posiada wyznaczonego rozkazem dowódcę, któremu podlegają pozostali żołnierze (Regulamin Służby Granicznej 1968 ↓, s. 25–26).
- ↑ por. Eugeniusz Łukasiewicz 1.01.1952 został d-cą plutonu fizylierów w szkole podoficerskiej 4 Brygady WOP w Gliwicach.
- ↑ Faktycznie od 20.07.1984.
Przypisy
- ↑ ASGran., sygn. 217/143 ↓.
- ↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 45, 85.
- ↑ Prochwicz 2011 ↓.
- ↑ Dyslokacja jednostek WOP 1954 ↓, k.22.
- ↑ Wykaz dyslokacyjny 1957 ↓, k.185.
- ↑ Jackiewicz 1998 ↓, s. 134.
- ↑ Prochwicz 2011 ↓, s. 224.
- ↑ a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
- ↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 41.
- ↑ Gacek 2005 ↓, s. 19.
- ↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 66.
- ↑ Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 utworzono Beskidzki OSG według etatu nr 44/06.
- ↑ Łach 2013 ↓, s. 292.
- ↑ muzeumsg ↓.
- ↑ Reorganizacja ŚlOSG 15.01.2008. [w:] Śląski Oddział Straży Granicznej – Aktualności [on-line]. slaski.strazgraniczna.pl. [dostęp 2016-12-27]. (pol.).
- ↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 71.
- ↑ Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 dot. sformowania przejściowych punktów kontrolnych.
- ↑ Zaremba 2008 ↓, s. 99.
- ↑ Żurawlow 2011 ↓, s. 45.
- ↑ Gacek 2005 ↓, s. 8.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie utworzenia oddziałów Straży Granicznej (Dz.U. 2001 nr 152 poz. 1733).
- ↑ a b Żurawlow 2011 ↓, s. 70.
- ↑ Suchta 2003 ↓, s. 2.
- ↑ Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
- ↑ Gacek 2005 ↓, s. 32.
- ↑ Eugeniusz Łukasiewicz. [w:] Biuletyn Informacji Publicznej IPN [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019. [dostęp 2019-12-28]. (pol.).
- ↑ Rozkaz nr 033 dowódcy GB WOP z 19.10.1972.
- ↑ Waldemar Zaborowski. [w:] Biuletyn Informacji Publicznej IPN [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019. (pol.).
- ↑ Krzysztof Olszewski. [w:] Biuletyn Informacji Publicznej IPN [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019. [dostęp 2019-12-27]. (pol.).
- ↑ Rozkaz nr 077 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17 kwietnia 1991.
Bibliografia
- Stefan Gacek: Górnośląska Brygada WOP. Rys historyczny 1945–1991. Gliwice: Wydawnictwo Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego, 2005.
- Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza: (1945–1991) : krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
- Halina Łach: System ochrony polskiej granicy państwowej. Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013. ISBN 978-83-935593-8-1.
- Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945–1965. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2.
- SławomirS. Żurawlow SławomirS., Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008, Gliwice: Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej, 2011 .
- Mirosław Kudasiewicz. Z archiwum odkrywcy – Balonowa propaganda. „Tygodnik Prudnicki”. 19(649), s. 8, 2003-05-07. ISSN 1231-904X.
- Wojsław Suchta. Na granicy wieża. „Gazeta Ustrońska”. 29 (620), s. 1–16, 2003-07-17. ISSN 1231-9651. [dostęp 2016-07-09]. (pol.).
- Grzegorz Zaremba. Przyczyny reorganizacji WOP w latach 1946–1948. „Biuletyn Centralnego Ośrodka Szkolenia”. 3/08, 2008. Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej w Koszalinie. (pol.).
- Regulamin Służby Granicznej. Część I – Zasady Ogólne, t. WOP 1/67, Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej Szefostwo Wojsk Ochrony Pogranicza, 20 sierpnia 1967, s. 25–26 .
- Straż Graniczna od 1991–Śląski Oddział Straży Granicznej. [w:] Muzeum Polskich Formacji Granicznych im. Władysława Raginisa [on-line]. muzeumsg.pl. [dostęp 2016-12-27]. (pol.).
- Archiwum Straży Granicznej, DWOP, sygn. 217/143 k. 119–123. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946.
- Archiwum SG., zespół archiwalny DWOP, sygn. 1284/200, Struktury organizacyjno-dyslokacyjne. Wykaz dyslokacyjny etatowych oddziałów i pododdziałów Wojsk Ochrony Pogranicza z 18 maja 1957.
- Archiwum SG, zespół archiwalny DWOP, sygn. 1284/200, Struktury organizacyjno-dyslokacyjne. Dyslokacja jednostek Wojsk Ochrony Pogranicza z 8 kwietnia 1954.
- p
- d
- e
- p
- d
- e
- p
- d
- e
Rodowód | |||||
---|---|---|---|---|---|
Komendy odcinków | |||||
Bataliony OP | |||||
Bataliony WOP | |||||
Strażnice |
| ||||
GPK |
|
- p
- d
- e
Oddziały |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Ośrodki szkolenia |
| ||||
Inne |
|
- p
- d
- e
- p
- d
- e
Placówki |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Strażnice |
| ||||
Graniczne placówki kontrolne |
| ||||
G.j.o. przejęte po GBWOP | |||||
G.j.o. przejęte po BeOSG | |||||
G.j.o. przejęte od SuOSG | |||||
PSG przejęte przez Ś–MOSG | |||||
PSG przejęte po Ś–MOSG |